Үндсэн хэсэг рүү шилжих

арилах

үйл үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iүйл үг
  1. 1.
    Үгүй болох
IIүйл үг
  1. 1.
    Эдгэрэх
  2. 2.
    Явах, зайлах;

Ойролцоо үг

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)арилах
Одоо ирээдүй цаг (-на)арилна
Өнгөрсөн цаг (-лаа)ариллаа
Өнгөрсөн цаг (-в)арилав
Өнгөрсөн цаг (-жээ)арилжээ
Үйлдсэн нэр (-сан)арилсан
Хэвшсэн нэр (-даг)арилдаг
Холбох нөхцөл (-ж)арилж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)арилаад
Болзох нөхцөл (-вал)арилбал
Хүсэх (-маар)арилмаар
Захирах (-аарай)арилаарай
Үгүйсгэх (-хгүй)арилахгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • айдас арилах — айхгүй болох

  • манан арилах — манан замхрах

  • тэнгэр арилах — а.тэнгэр цэлмэх; б.шилж. аз хийморь нь хаях

  • хий арилах — алдаа эндэгдэлгүй болох

  • өвчин арилах — өвчин эдгэх

  • ханиад арилах — ханиад эдгэх

Хэлц үг

  • арилсан дотортой — юм бодож санадаггүй, хэнэггүй, хайхрамжгүй

  • арилсан дотортой [хүн] — юм бодож санадаггүй, дэндүү тайван, хэнэггүй, хайхрамжгүй

    Өдөр өнгөрөөд л байдаг Төмөр эргэж ирэхгүй ажээ. “Намайг энд орхичоод сураг чимээгүй алга болдог арилсан дотортой амьтнаа” гэж бодоод Төмөртөө гомдовч тэр сэтгэл нь удаан тогтож чаддаггүй байлаа (Ч.Лодойдамба, Тунгалаг тамир).

    Тэр тийм юм хийх, арилсан дотортой хүн биш. Итгэмтгий, зөөлөн занг нь хэн нэгэн ашигласан хэрэг (С.Хишигсүрэн, Тэр).

  • Арилах тэнгэр хаяанаасаа цэлмэх

  • Орох тэнгэр оройноосоо цэлмэх

Зүйр цэцэн үг

  • Хэлүүлэх тусам хий нь арилж

  • Өөлүүлэх тусам өө нь арилдаг

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.