аян

тэмдэг нэр

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iтэмдэг нэр

1.
Ямар нэг хэрэг зорилгын учир уналга, хөсөг хэрэглэн алсыг зорьж явах нь
2.
хуучирсанЯвуулын дайн
3.
шилжсэн утгаТодорхой зорилго тавьж уриалсан, хугацаа бүхий их ажил

IIтэмдэг нэр

1.
аян шалтаг хорш. (ямар нэг зүйлээр шалтаг хийж, өөр үйл хэргээс зайлсхийх завшаан олох, далим болгох).

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	аян
Харьяалахын тийн	аяны
Заахын тийн	аяныг
Өгөх орших тийн	аянд
Гарахын тийн	аянаас
Үйлдэхийн тийн	аянаар
Хамтрахын тийн	аянтай
Чиглэхийн тийн	аян руу
Олон тоо	аянууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

аянд явах — алс явах, замд гарах
аянд ядрах — хол замд ядрах
аяны зардал — замын зардал, аяллын зардал
аяны тэмдэглэл — аялан явсан замын тэмдэглэл
урт аян — а.холын аян; б.шилж. унтах; в.цээр. үхэх
уртын аянд мордох — а.холын аянд мордох; б.шилж. бөх унтах; в.цээр. мөнх нойрсох
аян дайн — аль нэг этгээдийн эсрэг удаан үргэлжилсэн байлдаан
соёлын аян — соёлын ажил
сарын аян — сарын ажил)

Хэлц үг

аяны жолоо залах — чиглэх, явах
Одоогоос яг тавин нэгэн жил найман сарын өмнө Увс аймаг зүг аяны жолоо залснаа хуудас нь шарласан тэмдэглэлийн хуучин дэвтрээс... (Д.Цэвэгмид, Тэнгэрийн замаар).
аяны хүн таяг чирэх, адууны хүн уурга чирэх — хэрэг явдал тус тусын өвөрмөц онцлогтой байдаг гэсэн санаа
Би чамайг дагаж хөлд чинь үрэгдээд юу хийхэв. Аяны хүн таягаа, адууны хүн уургаа чирэх нь өлзийтэй байлгүй дээ.
↑ уртын аянд мордох
Аян нь урт
Ашиг нь хомс
Аян урт
Авц бага

Зүйр цэцэн үг

Аян нь урт
Ашиг нь хомс
Аяны хүн таяг чирэх
Адууны хүн уурга чирэх
Айлын нохой хуцлаа гээд аян жин зогсдоггүй

Хоршоо үг

аян жин — олон хоногоор хол явах жин тээвэр
аян шалтаг — ямар нэг зүйлээр шалтаг хийж, өөр үйл хэргээс зайлсхийх завшаан олох, далим болгох

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.