байр

нэр үг/ˈpɛːr̥/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг

1.
Орогнон амьдрах газар, орон сууц

IIнэр үг

1.
Төлөв байдал; зан авир

IIIнэр үг

1.
Газар орны байдал

IVнэр үг

1.
байр морь хуучир. (хөтлөн яваа халааны морь).

Vнэр үг

1.
Монгол дээлийн урд хормойн баруун хөвөө

нэр үг

1.
ямар нэг зүйлийг эзэгнэн орших орон зайн тодорхой хэсэг
2.
хүн амьтны орогнон байрласан газар
3.
харуул болон хамгаалагч гэх мэтийн байрлал, эсвэл зогсохоор оноосон газар

Ойролцоо үг

газар байрлал орон байр гэр орон пост төрх байдал намба төрх байршил зэрэг орон сууц өргөн харилцаа

Англи утга

нэр үгapartment, building; place, position

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	байр
Харьяалахын тийн	байрныW
Заахын тийн	байрыгW
Өгөх орших тийн	байрандW
Гарахын тийн	байрнаасW
Үйлдэхийн тийн	байраарW
Хамтрахын тийн	байртайW
Чиглэхийн тийн	байр луу
Олон тоо	байрнуудW

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

байр болгох — амьдрах газар болгох
байр засах — байнга амьдрах сууцаа засах
оюутны байр — оюутны амьдрах нийтийн байр
байрыг нь ажиглах — байдлыг нь ажиглах
дээлийн байр — дээлийн урд хормойн баруун хөвөө

Хэлц үг

Байр байрандаа
Байдсан гүү азаргандаа

Зүйр цэцэн үг

Байр андаа
Байдсан гүү азаргандаа

Хоршоо үг

байр сууц — амьдрах гэр орон
орон байр — амьдран суухад зориулсан сууц
байр байдал — а.юманд хандах хандлага; б.тухайн нөхцөл байдал; в.төрх байдал
байр байц — байдал төлөв
байр суурь — а.байршил, суурьшсан газар; б.нийгэм, хамт олны доторх нөлөө, нэр төр; в.шилж. үзэл бодол; г.шилж. янз байдал, төлөв
байр төлөв — а.юмны янз байдал, дүр төрх; б.хүний юманд хандах хандлага, үзэл бодол
байр багцаа — байдал багцаа

Товчилсон үг

БОНЗ — Байр, Орон сууцны Нийтийн Зөвлөл

Үгийн гарал

Ultimately from a Turkic source, see Azerbaijani bayır for more.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.