бэлчээр

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠪᠡᠯᠴᠢᠭᠡᠷ

Тайлбар

нэр үг

1.
Мал идэшлэх өвс, ус бүхий эдэлбэр газар
2.
мал хариулахад тохирсон мөн өвс болон ургамалтай газар

Ойролцоо үг

бэлчээрийн өвс

Англи утга

нэр үгpasture

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	бэлчээр
Харьяалахын тийн	бэлчээрийнW
Заахын тийн	бэлчээрийгW
Өгөх орших тийн	бэлчээртW
Гарахын тийн	бэлчээрээсW
Үйлдэхийн тийн	бэлчээрээрW
Хамтрахын тийн	бэлчээртэйW
Чиглэхийн тийн	бэлчээр лүү
Олон тоо	бэлчээрүүдW

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

бэлчээр голох — идээшлэх газар тохиромжгүйдэх
бэлчээр мөрөөдөх — идэшлэх газраа санагалзах
бэлчээр хөөх — мал идээшлэх газрыг бараадах
бэлчээрийн мал аж ахуй — бэлчээр голлон зонхилсон мал аж ахуй
хур бэлчээр — а.ерөөс мал ороогүй нөөц бэлчээр; б.жилийн жилдээ нөөцтэй байдаг бэлчээр

Хэлц үг

бэлчээр холтой хүн — хол явах, ирээдүйтэй хүн
Бэлгэ дэмбэрэл баясахын хань
Бэлчээр ус малжихын амь
Бэлтгэл сайтай бол явдал бүтэлтэй
Бэлчээр сайтай бол мал таргатай
Бэлтгэл сайтай өвөлжөө дулаан
Бэлчээр сайтай мал тарган
Бэлчээр сайтай бол мал тарган
Бэх сайтай бол бичиг тодорхой
Бэр сонгоё гэвэл өглөө эрт
Бэлчээр сонгоё гэвэл үд дунд
Бэр үзвэл өглөө эрт
Бэлчээр үзвэл үд дунд
Бэх сайтын үсэг бардам
Бэлчээр сайтын мал бардам

Зүйр цэцэн үг

Бэлчээрээ голсон мал намартаа таргалахгүй
Биеэ голсон хүн насандаа өөдлөхгүй

Хоршоо үг

өвс бэлчээр — ургамал ногоо бүхий газар нутаг
ус бэлчээр — а.нутаг орон; б.нутаг орны өвс ногооны гарц

Товчилсон үг

БТЭШ — Бэлчээр, Тэжээлийн Эрдэм Шинжилгээ
БТЭШХ — Бэлчээр, Тэжээлийн Эрдэм Шинжилгээний Хүрээлэн
МТББУАЭУК — Малын Тэжээл Бэлтгэх, Бэлчээр Усжуулах Ажил Эрхэлсэн Улсын Комисс

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *belcixer (compare Dongxiang banche), a derivation from the ancestor of бэлчих (belčix, “to graze”). Possibly related with Yakut мэччирэҥ (meččireŋ). Ultimately, probably from *bel, for which see бэл (bel, “slope”).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.