бяруу

нэр үг/pʲarʊ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠪᠢᠷᠠᠭᠤ

Тайлбар

нэр үг

1.
Хоёр настай үхэр
2.
Өвөл эрт гарсан тугал;

Англи утга

нэр үгa two-year-old calf

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	бяруу
Харьяалахын тийн	бярууны
Заахын тийн	бярууг
Өгөх орших тийн	бяруунд
Гарахын тийн	бяруунаас
Үйлдэхийн тийн	бяруугаар
Хамтрахын тийн	бяруутай
Чиглэхийн тийн	бяруу руу
Олон тоо	бяруунууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

бяруун өтөг — хоёр настай баавгай

Хэлц үг

бяруу болоогүй байж бухын баасаар баах/бяруу болоогүй байж бухын хэрэлтээр хэрэх — юу юуны туханд хүрээгүй байж их зан гаргах, аавын чээж гаргах, нялх багаасаа их зан гаргах:
Эрдэнэ амьдралыг зүсээд гарна гэж бодож байсан удаа бий. Гэтэл зөв хэрэгтэй хэрэгтээ буруутан, давхар давхар зовлонд нэрвэгдээд үнэхээр цөхөрч байлаа. Заяагдсан амьдралаас хэтэрч, бяруу болоогүй байж бухын хэрэлтээр хэрснээс болж хагартал мөргүүлэх шахав гэж боддог болсон.
↑ тэжээсэн бяруу тэрэг эвдэх
Бух дагаж
Бяруу өвсөнд хүрнэ
Бух уух шар ус байхгүй атал
Бяруу уух шар ус хаанаас байх вэ
Бяраа мэдэхгүй
Бяруу сүүлдэх
Бяруу болоогүй бухын баасаар баах
Бяруу болоогүйгээс
Бух болох
Бяруу бух урхираандаа
Ноёдын хүүхэд зоосондоо
Бяруу сүүлдэж хойшоо ойчсоноос
Бух сүүлдэж урагшаа ойчсон нь дээр
Даага далантай
Бяруу булчинтай
Орой гарсан
Дорой төрсөн
Бяр муутай
Бяруу дэвсгэртэй
Дан дээлтэй
Дагир морьтой
Шар дагаж
Бяруу өвсөнд хүрдэг

Зүйр цэцэн үг

Бяруу болоогүй байж бухын баасаар баах
Бярууны эвэрт бэрээ тогтохгүй
Бялзуухайн аманд буурцаг багтахгүй
Тэжээсэн бяруу тэрэг эвдлэх

Хоршоо үг

тугал/тугал бяруу — бага насны үхэр

Үгийн гарал

Inherited from Proto-Mongolic *biraxu, thought to be a borrowing from Proto-Turkic *buŕagu (“calf”). Compare Mongghul buruu, Middle Mongol بورو (/⁠burū⁠/), Old Turkic 𐰉𐰆𐰕𐰍𐰆 (buzaɣu), Turkish buzağı, Hungarian borjú.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.