бүлх

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

нэр үг

1.
Булчинг мах, араг ястай холбосон нягт хавтгай шөрмөс

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	бүлх
Харьяалахын тийн	бүлхийн
Заахын тийн	бүлхийг
Өгөх орших тийн	бүлхэнд
Гарахын тийн	бүлхнээс
Үйлдэхийн тийн	бүлхээр
Хамтрахын тийн	бүлхтэй
Чиглэхийн тийн	бүлх рүү
Олон тоо	бүлхнүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

бүлх зажлах — махны хатууг зажлах
бүлхтэй мах — шөрмөслөгдүү хатуу мах

Хэлц үг

бүлх залгисан юм шиг — а.ямар ч яриа хөөрөөгүй, дуугүй байх; б.үг дуугарч чадахгүй гөлөлзөх, яахаа мэдэхээ болих
бүлх үмхэх — а.айж дотор барайх, сэтгэл зовниж гутрах; б.үг дуугарч чадахгүй айж гөлөлзөх
бүлээн цайндаа зангирч, бүлхтэй махандаа хахах — санаандгүй гай барцад тохиолдох
бүлх залгисан юм шиг/залгичихсан мэт — ямар ч яриа хөөрөөгүй, дуугүй байх
Бүлх залгичихсан юм шиг дуугай суугаад байх чинь яасан бэ? (П.Хорлоо, Багш).
Хоёр давхар том ширээ буланд нь тавьсан давчуухан тасалгаанд арав гаруй хүн бүлх залгисан юм шиг баргар царайлж, хэн алинтайгаа ч сэтгэл нээн хөөрөлдөхгүй аадрын өмнөх тэнгэр шиг дүн дүнсгэрхэн сууцгаана (Л.Чойжилсүрэн, Морин төвөргөөн).
Бат гайхахын эрхэнд нүдээ арчиж байн байн түүнийг хараад хэлэх үггүй бүлх үмхсэн мэт гөлөлзөн зогсов (Ц.Дамдинсүрэн, Түүвэр зохиол).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.