бөөр
Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй
Тайлбар
- 1.биезүй. Хүн, амьтны шээс боловсруулах эрхтэн
- 2.Бөөр байгаа орчим; юмны хажуу тал
- 3.шилжсэн утгаЭнхрий, булбарай, өчүүхэн
- 4.шилжсэн утгаЖижигхэн
- 1.Эрихний чимэг
- 1.цуснаас бохирдлыг шүүх, шээс ялгаруулах, гадагшлуулах үүрэгтэй буурцган хэлбэртэй хос эрхтэн
Англи утга
- нэр үгkidney
Тийн ялгал
| Нэрлэхийн тийн | бөөр |
|---|---|
| Харьяалахын тийн | бөөрний |
| Заахын тийн | бөөрийг |
| Өгөх орших тийн | бөөрөнд |
| Гарахын тийн | бөөрнөөс |
| Үйлдэхийн тийн | бөөрөөр |
| Хамтрахын тийн | бөөртэй |
| Чиглэхийн тийн | бөөр лүү |
| Олон тоо | бөөрнүүд |
Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.
Нийлмэл үг
бөөр унах — бөөр байрнаасаа доргиж гэмтэх
бөөр чулуужих — анагаах. - шээс ялгаруулах эрхтэнд эрдэс хуримтлагдан нягт хатуу болох
бөөрний дутал — анагаах. - бөөрний шээс ялгаруулах үйл ноцтой хямарснаас нөр бохирдох эмгэг
бөөрний үрэвсэл — бөөрний эд эс гэмтэснээс хавагнах, даралт ихсэх эмгэг
өрөөсөн бөөр — а.хүний биеийн хосоор байдаг эрхтний нэр; б.шилж. ямар нэг талаараа хэн нэгэнтэй ижил
бөөрөөрөө нийлэх — а.бөөр бөөрөө дарах; зэрэгцээ юмны нэн ойр шахуу байх; б.шилж. үл таашаасан. зан ааш, ажил үйлээрээ адилхан байх
бөөр алаг — малын бөөр хавиараа алаг зүсэм, бөөрөн тушаагаа алаг
бөөр алаг үхэр — бөөр орчим нь алаг үхэр
зуухны бөөр — зуухны хажуу тал
бөөр хуурай — жижигхэн хуурай
эрихний бөөр — эрихний хоёр хажуу ба дунд нь байх томоохон бөмбөрцөг
Хэлц үг
бөөр гаргах/бөөрийг нь гаргах — а.мал төхөөрөх, мал нядлах; б.хүн алах
бөөрийг нь авах — а.бөөрний мэс засал хийх; б.шилж. айлгах, сүрдүүлэх; хүүхдийг айлгах үг
бөөр нь унасан юм шиг — хүний цог жавхаагүй буюу хэтэрхий дорой номхон байдал
алаг бөөрний холбоо сүлбээтэй — ах дүү, төрөл садны хэлхээ холбоотой
өөхөнд хучсан бөөр шиг — эрх танхи, дур зоргоороо
бөөр бөөрөө дэрлэх — айлсах, бие биеэ бараадан байх
Бидний бүүр түүр санах хар бага наснаас манай хоёр гэр жилийн улиралд бөөр бөөрөө дэрлэн айлсаж, Одгэрэл бид хоёр өвөр түрүүдээ шахуу өсөн ижилдэж... (Ж.Дашзэгвэ, Хос ангирын тохой).
бөөрий нь гаргачих шахах — ихэд айлгах
Сүржин гэгч нь түүн рүү учир зүггүй хэл амаар дайрч давшлаад л нөгөө муу бүлтгэр хүүгийн бөөрийг нь гаргачих шахсан.
бөөрийг нь авах/гаргах — алах шахах
Намайг хүүхэд байхад манай хамар хашааны өвгөн сахилгагүй хүүхдийн бөөрийг нь авна гэж хүүхдүүдийг их айлгадагсан.
Шар цэрэг хүрээд ирэхийн цагт миний бөөрийг гаргуулчихаж дөнгөнө шүү дээ (Ц.Уламбаяр, Зовлон жаргал).
бөөрөөрөө нийлэх — (үл тааш.) зан ааш, ажил үйлээрээ адилхан байх
Хэл ам хийх нь хүртэл адилхан бөөрөөрөө нийлсэн нэг тэрэгний хоёр дугуй.
↑ алаг бөөрний холбоотой
↑ алаг бөөрний холбоо сүлбээтэй
↑ өөхөнд хучсан бөөр шиг
↑ өрөөсөн бөөр
↑ үхрийн бөөр шиг
Бөөр нь бөгсөнд
Цэр нь цээжинд
Бөөр нь өөхөлж
Бөгс нь гадарлах
Үгийн гарал
From Middle Mongol [script needed] (bo'ere), from Proto-Mongolic *böxere (“kidney(s); testicle(s)”). Akin to Proto-Turkic *bögür (“kidney(s)”), compare Turkish böğür (“flank, side”), Yakut бүөр (büör, “kidney”).
Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.