гүү

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠭᠡᠭᠦᠦ

Тайлбар

нэр үг

1.
амьтанАдуу, хулан, тахь, илжигний гурваас дээш настай эмэгчин

Англи утга

нэр үгmare (female horse)

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	гүү
Харьяалахын тийн	гүүний
Заахын тийн	гүүг
Өгөх орших тийн	гүүнд
Гарахын тийн	гүүнээс
Үйлдэхийн тийн	гүүгээр
Хамтрахын тийн	гүүтэй
Чиглэхийн тийн	гүү рүү
Олон тоо	гүүнүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

боос гүү — хээл авсан гүү
сувай гүү — хээл аваагүй гүү
хусран гүү — даагаа хөхүүлдэг гүү
эрмэг гүү — Гүү соёогүй учир 36 шүдтэй, хэрвээ соёо шүд ургасан байвал эрмэг гүү гэнэ
гүү барих — зуны эхэн сард айраг хийхээр унага уяж, гүүгээ саах
гүү саах — а.гүүг ивэлгэн сааж сүүг авах; б.тогл. чулуу, шагай зэргийн юм сөөлжүүлэн дээш шидэж алдалгүй барьж авах наадам
гүү тавих — хүйт орох үеэр гүү саахаа больж, унагыг нь сул тавих
гүү унагалах — унага төрүүлэх
гүүний айраг — гүүний саамаар исгэсэн ундаа
гүүний зэл — унага уях зэл
гүүний саам — гүүнээс саяхан саасан сүү
гүүний цацал — гүү барьсан өдөр сүүнээс цацаж өргөх ёслол
гүүний сацлын судар — гүүний сацал хийх үест унших судар
гүүний үрс гаргах — зун цагт гүү эхэлж барих үеэр зэлнээс зайдуухан овоо босгож, арц хүж уугиулан, цагаан эсгий дэвсэж, үрсийн ерөөл айлддаг зан үйл
гүүн хөх — урга. - нохойн хуухтай адил зэллэн ургана, жижигхэн гуагийн адил болоод хоёр үзүүрт шуумгай үүтэй ногоо

Хэлц үг

Гүү догшин боловч унагаа өшиглөдөггүй
Хун догшин боловч өндгөө хэмхэлдэггүй
Эм хүнтэй хэлэлцдэггүй
Гүү унагатай уралддаггүй

Зүйр цэцэн үг

Гүүтэй хүнээс хүүтэй хүн

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *gexün, compare Daur geu.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.