дайсан

нэр үг/ˈtɛːsaŋ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠳᠠᠶᠢᠰᠤᠨ

Тайлбар

Iнэр үг

1.
Өшөө хорслоос үүдэн эвлэршгүй эсэргүүцэж байгаа эсрэг этгээд
2.
Байлдаж байгаа нөгөө этгээд;
3.
Халгаатай сөрөг зүйл

IIнэр үг

1.
дайсан тэнгэр шашин. (дайчин тэнгэр; морь унаж, нум сум агссан, жад барьсан дайчин эрийн дүртэй, дайн тулааны үед цэрэг эрсийн зүрх зоригийг нэмж, ялалт авчирдаг тэнгэр).

нэр үг

1.
ямар нэг дайсагнасан хүмүүсийн нэгдэл

Ойролцоо үг

мөнгөний эрлэг

Англи утга

нэр үгenemy; foe; rival

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	дайсан
Харьяалахын тийн	дайсны
Заахын тийн	дайсныг
Өгөх орших тийн	дайсанд
Гарахын тийн	дайснаас
Үйлдэхийн тийн	дайснаар
Хамтрахын тийн	дайсантай
Чиглэхийн тийн	дайсан руу
Олон тоо	дайснууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

ангийн дайсан — хуучир. - анги нийгмийн ялгаа, зөрчлөөс үүсэн дайсагнасан этгээд
дайсны тагнуул — сөргөлдөгч этгээдээс тагнан туршихаар ирсэн тагнуул
малын дайсан — а.малд халгаатай зүйл; б.чоно
дайсан болох — эвдлэх, муутгах хүчин зүйл үүсэх

Хэлц үг

Давах даваанд
Дайсан учирдаг
Дайсан амраг алинд ч бол
Үгний цөөн зангийн зөөлөн нь
Дайсан дээр доороосоо гардаг
Айлчин арван зүгээсээ ирдэг
Дайсан ирвэл тэмцэл хэрэгтэй
Далай гарвал онгоц хэрэгтэй
Дайсан ирвэл цэрэг хэрэгтэй
Далай гаталбал онгоц хэрэгтэй
Эрдэм сурвал багш хэрэгтэй
Эв санавал нөхөр хэрэгтэй
Могой хортой
Дайсан хартай

Зүйр цэцэн үг

Дайсны дэргэд амрагаа бүү магт
Амрагийн дэргэд дайснаа бүү нуу

Хоршоо үг

дайсан хулгай — далдуур нууцаар дайсагнан хорлогч
өштөн дайсан — өш хонзон төрүүлэгч этгээд

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.