Үндсэн хэсэг рүү шилжих

дийлэх

үйл үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠳᠡᠶ᠋ᠢᠯᠬᠦ

Тайлбар

үйл үг
  1. 1.
    Зөрөлдсөн тэмцэлдсэн юманд ялах, хожих
  2. 2.
    Юмыг үйлдэж чадах
  3. 3.
    Давж туулах, тэвчин чадах;

Ойролцоо үг

Англи утга

  • үйл үгto defeat, to win; to manage, to be able; to overcome

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)дийлэх
Одоо ирээдүй цаг (-на)дийлнэ
Өнгөрсөн цаг (-лаа)дийллээ
Өнгөрсөн цаг (-в)дийлэв
Өнгөрсөн цаг (-жээ)дийлжээ
Үйлдсэн нэр (-сан)дийлсэн
Хэвшсэн нэр (-даг)дийлдэг
Холбох нөхцөл (-ж)дийлж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)дийлээд
Болзох нөхцөл (-вал)дийлбэл
Хүсэх (-маар)дийлмээр
Захирах (-аарай)дийлээрэй
Үгүйсгэх (-хгүй)дийлэхгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • өргөж дийлэх — өргөж хүчрэх

  • худалдан авч дийлэх — худалдан авч чадах

Зүйр цэцэн үг

  • Сархад савнаасаа бусдыг дийлдэг

Хоршоо үг

  • давах дийлэх — чадах, ялах

Үгийн гарал

Cognate with Buryat диилэхэ (diilexe) and Kalmyk диилх (diilx) and also attested in a 14th-century Yuan dynasty Middle Mongol inscription as ᠳᠡᠶ᠋ᠢᠯᠡᠵᠤᠭᠤ (deyileǰuɣu), but missing in peripheral Mongolic languages.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.