Үндсэн хэсэг рүү шилжих

долоох

үйл үг/tɔɮɔx/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠳᠣᠯᠢᠶᠠᠬᠤ

Тайлбар

үйл үг
  1. 1.
    Хүн, амьтан хэлээр юмыг илбэж шүргэх; хэлээр хамж арчих; амаа долоох (хэлээрээ амаа тойруулан чийглэх), аягаа долоох (аяганд наалдсан хоолыг хэлээрээ хамж идэх, цэвэрлэх), нохой долоох (нохой юмнаас идэх), үнээ тугалаа долоох (үнээ хэлээрээ тугалаа маажиж илбэх), хамар амаа долоох (а.мал, амьтан хамар амаа хэлээрээ норгох, цэвэрлэх; б.шилж. хүн аливаад шунах, хомхойсох), хомхой долоох (уруул дээр цэврүү яр гарах), *бал барьсан хүн гараа долоох (аливаа юмыг таньж мэдэхэд учир шалтгаан хэрэгтэй), *өсгий долоох (улыг нь долоох), *улыг нь долоох (долигонох, бялдуучлах, зусардах), *халуун чулуу долоох (амьдралын хатуу бэрхийг давж туулах), *юм олж долоохгүй (а.юу ч болохгүй; б.ашиг хонжоо олохгүй, ямар ч нэмэргүй гэсэн санаа
  2. 2.
    Усны мандал дээгүүр шидсэн чулуу ойлон үсрэх;

Ойролцоо үг

Англи утга

  • үйл үгto lick

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)долоох
Одоо ирээдүй цаг (-на)долооно
Өнгөрсөн цаг (-лаа)долоолоо
Өнгөрсөн цаг (-в)долоов
Өнгөрсөн цаг (-жээ)долоожээ
Үйлдсэн нэр (-сан)долоосон
Хэвшсэн нэр (-даг)долоодог
Холбох нөхцөл (-ж)долоож
Урьдчилах нөхцөл (-аад)долоогоод
Болзох нөхцөл (-вал)долоовол
Хүсэх (-маар)долоомоор
Захирах (-аарай)долоогоорой
Үгүйсгэх (-хгүй)долоохгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • гал долоох — а.галын дөл шүргэн өнгөрөх, ялимгүй түлэх; б.шилж. анх удаа дайнд орох, дарийн утаа анх үнэрлэх

  • сум долоох — бууны сум ялимгүй шүргэн өнгөрөх

Хэлц үг

  • бал барьсан хүн гараа долоох — аливаа юмыг таньж мэдэхэд учир шалтгаан хэрэгтэй

  • өсгий долоох — улыг нь долоох

  • улыг нь долоох — долигонох, бялдуучлах, зусардах

  • халуун чулуу долоох — амьдралын хатуу бэрхийг давж туулах

  • юм олж долоохгүй — а.юу ч болохгүй; б.ашиг хонжоо олохгүй, ямар ч нэмэргүй гэсэн санаа

  • ↑ам хамраа долоох

  • ↑ бөгс долоох

  • ↑ гал долоох

  • ↑ зулгийг нь долоох

  • ↑ сум долоох

  • ↑ улыг нь долоох

  • ↑ халуун чулуу долоох

  • ↑ цөс долоох

  • ↑ юм олж долоохгүй

Үгийн гарал

# From Proto-Mongolic *doluxa-, a variant of Proto-Mongolic *dol-. Compare Buryat долёохо (doljooxo), Kalmyk долах (dolax), Dongxiang dolu. # Perhaps related to Proto-Turkic *yālga-, compare Turkish yalamak.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.