Үндсэн хэсэг рүү шилжих

дуулах

үйл үг/ˈtʊːɮax/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠳᠤᠭᠤᠯᠠᠬᠤ

Тайлбар

Iүйл үг
  1. 1.
    Ямар нэгэн хүн, юм, үзэгдлийг дуугаар дүрслэн илтгэх
  2. 2.
    Зохиогдсон дууг эгшиглүүлэх, аялах
  3. 3.
    шилжсэн утгаӨргөмжлөн магтах
IIүйл үг
  1. 1.
    Сонсох

Англи утга

  • үйл үгto hear
  • үйл үгto sing

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)дуулах
Одоо ирээдүй цаг (-на)дуулна
Өнгөрсөн цаг (-лаа)дууллаа
Өнгөрсөн цаг (-в)дуулав
Өнгөрсөн цаг (-жээ)дуулжээ
Үйлдсэн нэр (-сан)дуулсан
Хэвшсэн нэр (-даг)дуулдаг
Холбох нөхцөл (-ж)дуулж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)дуулаад
Болзох нөхцөл (-вал)дуулбал
Хүсэх (-маар)дуулмаар
Захирах (-аарай)дуулаарай
Үгүйсгэх (-хгүй)дуулахгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • сайн эрийг дуулах — сайн эрийн тухай дуулах

  • нутаг усаа дуулах — нутаг усаа магтан шүлэг дуу зохиох; нутгийн тухай дуу дуулах

  • дуу дуулах — дууг үг, аяын хамтаар эгшиглүүлэх

  • хоолой нийлүүлэн дуулах — олуулаа зэрэг дуу дуулах

  • магтан дуулах — сайн сайхныг өргөмжлөн магтах

  • там тум дуулах — бүдэг бадаг сонсох

  • чихний үзүүрээр дуулах — халт мөлт сонсох

  • дуулсныг хураавал эрдэмтэй болох — сонссон мэдсэнээ мартахгүй байвал хэрэг болно

Зүйр цэцэн үг

  • Нэг чихээр дуулаад нөгөө чихээр гаргах

Хоршоо үг

  • үглэх дуулах — олон үг хэлж гуйж гувших, улиглах

  • дуулах бүжиглэх — дуу дуулан, бүжиг бүжиглэж, цэнгэн наадах

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *daxula-. By surface analysis, дуу (duu, “voice”) + лах (lax).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.