дух

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг

1.
биеийн тамирНүднээс дээших магнайн тус газар

IIнэр үг

1.
Хутга мэсний ирийн эсрэг дээш харсан өргөн тал; мөр.

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	дух
Харьяалахын тийн	духны
Заахын тийн	духыг
Өгөх орших тийн	духад
Гарахын тийн	духнаас
Үйлдэхийн тийн	духаар
Хамтрахын тийн	духтай
Чиглэхийн тийн	дух руу
Олон тоо	духнууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

духаа үрчийлгэх — духандаа үрчлээ гаргах
духаа цоортол мөргөх — маш ихээр мөргөн залбирах, гуйх
духаа шаах — их гэмшиж харамсах
духаараа мөргөх — магнайн тус газраар мөргөх
духны яс — дух орчмын яс
дух чулуу — эрдэс. - хонин чулуу

Хэлц үг

дух цустах — буруудах, хэрэг тарих
Энэ хэрэг дахин сөхөгдөж, дух цустана гэж даанч санасангүй.
дух нь эргээд, дун нь шарлах — олиу солиу болох, хуудуурах
Монголжин аав ухасхийн уурлаж, “туу хуудуу үнэхээр дух нь эргээд, дун нь шарлачихжээ, чамайг даа, ирсэн хойно чинь мэдье” гэж заналаа (Б.Гэрэлт, Оюун, Монголжин аав).
духаараа харах — а.толгойгоо тонгойлгон нүдний дээд хэсгээр харах
Сүү долоосон гөлөг шиг духаараа хараад л... хүний өөдөөс эгцэлж харж бай. б.уурлах янз үзүүлэх, аягүй байдал гаргах
духандаа сум зоох — өөрийгөө егүүтгэх
Өөртөө буруу тохоод духандаа сум зоолоо гэж үү.
↑ тугалга духанд зоох
Дур биеэ голохгүй
Дух нүүрээ голохгүй
Дух эврээ голохгүй
Дух шалбаравч толгой дотроо
Тохой шалбаравч ханцуй дотроо

Хоршоо үг

дух магнай — хөмсөгний дээдээс аваад үс хүртэлх хэсэг
дух цох — гавлын ясны магнайн төв хэсэг

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.