дэр
Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй
Тайлбар
- 1.Унтах, хэвтэх үед толгой дороо зөөллөн тавих зүйл, жинтүү
- 2.Юмны доогуур тавьсан ивүүр, тулгуур
- 1.дэр дэр чимээ. (нимгэн даргар хатуу зүйл харшилдан дуугарах дуу чимээ), дэр дар хийх (дэргэр хатуу юмны тарчигнан дуугарах).
- 1.шар дэр урга. (нэгэн зүйл мугваа).
Англи утга
- нэр үгpillow
Тийн ялгал
| Нэрлэхийн тийн | дэр |
|---|---|
| Харьяалахын тийн | дэрийн |
| Заахын тийн | дэрийг |
| Өгөх орших тийн | дэрэнд |
| Гарахын тийн | дэрнээс |
| Үйлдэхийн тийн | дэрээр |
| Хамтрахын тийн | дэртэй |
| Чиглэхийн тийн | дэр лүү |
| Олон тоо | дэрнүүд |
Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.
Нийлмэл үг
дэрний уут — дэрний углаа
өдөн дэр — шувууны өдөөр хийсэн жинтүү
өндөр дэр — давхар дэр
дэр авах — дайн тулаанд нэг ч болов дайсныг хороогоод үхэх
дэр чулуу — дэр хийсэн чулуу
дэр өвс — жагмаа
дэр төмөр — дэр болгосон төмөр
замын дэр мод — төмөр замын ивүүр мод
Хэлц үг
дэр нэгдэх/дэр нэгтгэх — гэр бүл болох
дэр авах — (хуучир.) үхэхдээ нэг ч болсон дайсныг алаад үхэх
Бэхлэлтэд цугларсан татаарыг арай хэмээн эзлэн авч, цүүнд хэмжиж хядахад татаар хүн тутам дэр авч үхье хэмээлдэн хутга ханцуйлж байсан тул манай цэргүүд ихэд хохирчээ (Лувсанданзан, Алтан товч).
дэр маажих — татаж чангаах, оролдох
Замын хүн манайд хоносон чинь шөнөжин охины минь дэр маажаад, тэсэлгүй би босоод хөөгөөд гаргачихсан.
дэр нийлүүлэх/нэгдэх/нэгтгэх — эр эм хоёр бололцох
Их Хамар юүнгэн лүгээ хаан чилээндээ түдэж дэр нэгтгэсэнгүй (Мандухай цэцэн хатан).
Арван найман насандаа нутгийн Долгор гэдэг бүсгүйтэй дэр нийлүүлэн гэр барьж амьдрав (Ч.Лодойдамба, Тунгалаг тамир).
дэр нийлэх — гэрлэх
Тэгээд нутгийнхаа нэг бүсгүйтэй дэр нийлсэн (О.Цэндсүрэн, Халуун салхи).
дэр нэгтэй болгох — гэрлүүлэх
Энэ Ломбо ер нь болох зохих, төлөв томоотой хүн шүү. Хоёр хүүхдээ дэр нэгтэй болгочих гэж аав нь бодож байна гэв (Л.Түдэв, Нүүдэл).
↑ хээрээр гэр хийж, хэцээр дэр хийж амьдрах
Дэр богино бол хүзүүнд муу
Дэвсгэр нимгэн бол сүүжинд муу
Дэр дээр хэлэлцсэн үг
Төр дээр хэлэлцсэнийг эвдэнэ
Төр дээрх нууц
Дэр дээр задардаг
Зүйр цэцэн үг
Хээрээр гэр хийж
Хэцээр дэр хийх
Хоршоо үг
дэр дэвсгэр — унтах, хэвтэхэд толгой доор ивэх болон бие доор тавих зүйл
ор дэвсгэр — унтаж хэвтэх үед хучиж дэвсэх хэрэглэл
ор дэр — унтаж хэвтэх үедээ дэвсэж хучих хөнжил гудас болон дэрлэх зүйл
Үгийн гарал
From Proto-Mongolic *dere, compare Buryat дэрэ (dere), Kalmyk дер (der).
Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.