Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

жад

нэр үгтэмдэг нэр/t͡ɕat/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠵᠢᠳᠠ

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    Болдоор хийсэн хурц үзүүр, урт иштэй чичих, хатгах зэвсэг
IIнэр үг
  1. 1.
    Харь, гадныхан

Ойролцоо үг

пийсүүбууны жад

Англи утга

  • нэр үгspear, lance
  • тэмдэг нэрforeign

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнжад
Харьяалахын тийнжадны
Заахын тийнжадыг
Өгөх орших тийнжаданд
Гарахын тийнжаднаас
Үйлдэхийн тийнжадаар
Хамтрахын тийнжадтай
Чиглэхийн тийнжад руу
Олон тоожаднууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • жад шидэх — мөнхүү зэвсгийг далайн шидэх

  • жадаар сүлбэх — жадаар хатгах

  • жадаар тулалдах — жад хэрэглэн тулалдах

  • жадаар хатгах — жадаар бүлэх

  • жадны шарх — а.жаданд сүлбүүлсэн гэмтэл; б.жадны сорви

  • ган жад — ган төмөр үзүүртэй жад

  • гинжит жад — гинж бүхий жад, жалан

  • их жад — урт бахим жад

  • морин жад — морин дээрээс хатгах урт жад

  • толтот жад — засмал талстай жад

  • тугалган жад — тугалгаар хийсэн жад

  • туялзуур жад — спорт. - спортын нэг төрөл, нүүрэндээ торон хаалт хийн, бие барьсан цагаан өмсгөл өмсөн тулалдана

  • хануур жад — хурц үзүүртэй жад

  • хутган жад — хутга хэлбэртэй жад

  • жад бялуу — хуучир. - хятадын цэргийн эртний зэвсэг, зургаагаас арван найман тохой урт иштэй, хатгах, цохих байлдааны хэрэгсэл

  • жад хануур — хоёр иртэй хутга

  • жад шидүүр — жад харвах, нисгэх тусгай хэрэгсэл

  • жадан хавчуур — жадны хавчуурга

  • жадны үзүүр — жадны сүлбэх хурц ир

  • жад иргэн — өөр овог, аймгийн иргэн

Хэлц үг

  • жадны үзүүр цустах — хорлох, алах

    Хоног өдрийг туулж хурсан малаа тушааж, ховор эрдэнээ хумьж бүхнийг үүрээд зарлигийн ёсоор журамлаж, зайлж түргэн явагтун, жаахан зөрдөгт хүрвэл жадны үзүүр цустана (Чимэддорж, Гэсэр баатар).

  • жадан дээр хэвтэх — дотор амаргүй болох

    За, миний хувь хүний шийдэгдэх эсэх нь гайгүй, 03 номерт материал бол цэрэг тоноглолын шинэ байрлуулалтын хүнд чухал асуудал, харийн дайсны гарт орвол харлал даа!...” гэж бодоход зөөлөн исэр дээр байгаа биш, харин жадан дээр хэвтэж байх мэт зүрх нь түгшиж цохилно (Арслан, Сүүл цагаан үнэг).

  • Чавх нүдэнд

  • Жад элгэнд

Хоршоо үг

  • сэлэм жад — цавчих, сүлбэх зэвсэг хэрэглэл

  • жад илд — хатгах, цавчих ирт зэвсэг

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *ǰïda. Compare Buryat жада (žada), Kalmyk җид (jid), Dongxiang zhida, Daur jad, Evenki гида (gida), Manchu ᡤᡳᡩᠠ (gida), Polish dzida.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.