зурхай

нэр үгүйл үг/ˈt͡sʊrxɛː/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

нэр үг

1.
I хуучир. Тоо, одон орон, цаг улирлын ухааны ерөнхий нэр, түүхийн үйл явдал, хувь хүн, улс түмний хувь заяа нь тэнгэрийн эрхсийн байрлалтай холбоотой гэж үздэг номлол

IIнэр үг

1.
Харвуулын сурыг өрөн тавьж харвах хэмжээ зураг татсан газар, харвуулын шагайг тавьж харвах дэвсгэр мод
2.
хуучирсанАлба ноогдуулсан ногдол хуваарь
3.
Зарим нэгэн дүрс ором гаргасан зураг

IIIүйл үг

1.
Хурдны морь эргэх газар

Ойролцоо үг

төлөг мэрэг

Англи утга

нэр үгastrology

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	зурхай
Харьяалахын тийн	зурхайн
Заахын тийн	зурхайг
Өгөх орших тийн	зурхайд
Гарахын тийн	зурхайгаас
Үйлдэхийн тийн	зурхайгаар
Хамтрахын тийн	зурхайтай
Чиглэхийн тийн	зурхай руу
Олон тоо	зурхайнууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

зурхай зурах — хүний био хэмнэл, хувь төөргийг зурхайн ухаанаар тооцоолон гаргах
зурхайн тоо — сонгодог монгол бичигт хэрэглэдэг тооны тэмдэг;
ар зурхай — хана хасаанаас ар тийш нэг метр зайд заагласан зураас
сурын зурхай — байт сур өрснөөс ар, өвөр тийш хэмжиж товлосон зай
өвөр зурхай — сур харвахад сур өрөх газрын нүүр этгээдэд хоёр нум хэмжиж, хана хасаанаас дотогш гурван метр зайд заагласан зураас, харвасан сум өвөр зурхайгаас дотогш тусвал дутсанд тооцно
шагайн зурхай — шагай өрснөөс ар, өвөр тийш хэмжиж товлосон зай
зурхай гаргах — албаны ногдол хуваарь гаргах
зурхай хуваах — алба оноон хуваарьлах
зурхай татах — харвах сурын ар өвөрт хэмжээ зураг гаргах
дүрэм зурхай — тогтсон дэг жаяг
морины зурхай — хурдан морьдыг нэгэн зэрэг эргүүлэхээр тогтоосон газар
зурхайгаас морьд эргэх — хурдан морьд гараа хүрч, эргэн уралдах

Товчилсон үг

ЗСХ — Зурхай Судлалын Хүрээлэн
МЗСОУТ — Монгол Зурхай Судлалын Олон Улсын Төв

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.