зуузай

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг

1.
Хазаарын амгай төмөр; амгайвчийг хазаарын гавалтай холбох цагариг төмөр

IIнэр үг

1.
Гутлын өсгийн дотоодод хадах хатуу шир, ширмэл зүйлээр хийсэн нэгэн зүйл нөхөөс

IIIнэр үг

1.
Гарын алга

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	зуузай
Харьяалахын тийн	зуузайн
Заахын тийн	зуузайг
Өгөх орших тийн	зуузайд
Гарахын тийн	зуузайгаас
Үйлдэхийн тийн	зуузайгаар
Хамтрахын тийн	зуузайтай
Чиглэхийн тийн	зуузай руу
Олон тоо	зуузайнууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

зуузай дарах — гүйцэж хүрэн зэрэгцэж явах, зуузай холбох
зуузай залах — морины жолоог явах зүгт залах
зуузай зуулгах — морь малыг унаж явахдаа жолоог баахан татасхийж явах
зуузай зэрэгцэх — морьтой хүмүүсийн зэрэгцэн явах
зуузай нийлүүлэх — аян замд хамт явах
зуузай сунгах — морины амыг татавч, жолоо дугтчин явах
зуузай холбох — а.морь унасан хүмүүсийн зэрэгцэн явах; б.шилж. эн тэнцүү байх
зуузайн дөр — жолоог зуузайд холбосон гогцоо
гутлын зуузай — гутлын өсгийн хатуулга
алга зуузай таших — алга таших

Хэлц үг

зуузай дарах — яг зэрэгцэн явах
Алаг даага нь айсуй харагдлаа, Айргийн тавтай зуузай дарлаа (Д.Пүрэвдорж, Шарлингийн “хар” Хас).
зуузай холбох — мориор гүйцээд зэрэгцэн давхих
Бид хоёр цаг юм ярьсангүй, алсад хөхрөх уулсын зүг зуузай холбон хатируулав (Д.Мягмар, Оторчин).
Хэдхэн мөч өнгөрөхөд эхний хэдэн морь зуузай холбон тодорч хуйлран боссон улаан шаргал тоосноос сугаран зугтлаа (С.Эрдэнэ, Гал шарын унага).

Хоршоо үг

амгай зуузай — амгай, түүний хазаарын гархи, жолоо цулбууртай холбоход зориулсан цагариг төмөр
ул зуузай — гутлын ул болон гутлын арын хатуулга
алга зуузай — гарын алга

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.