Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

мэнд

тэмдэг нэр

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iтэмдэг нэр
  1. 1.
    Энх тунх, амар амгалан байдал
  2. 2.
    Уулзсан хүний амрыг асуух ёс

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнмэнд
Харьяалахын тийнмэндийн
Заахын тийнмэндийг
Өгөх орших тийнмэндэд
Гарахын тийнмэндээс
Үйлдэхийн тийнмэндээр
Хамтрахын тийнмэндтэй
Чиглэхийн тийнмэнд рүү
Олон тоомэндүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • мэнд давах — мэнд өнгөрөх

  • мэнд өнгөрөх — ямар нэгэн саад тотгорт өртөгдөхгүй өнгөрөх

  • онд мэнд орох — өнгөрөгч оныг амар тайван гарз хохиролгүй туулж өнгөрөөх

  • эрүүл мэндийн байдал — хүний биеийн байдал

  • эрүүл мэндийн дэвтэр — биеийн байдлыг тодорхойлсон бичиг

  • эсэн мэнд буух — өндөр зүйл ба онгоцноос эрүүл саруул буух

  • мэнд амар байна уу? мэнд амар мэнд байна уу? — сайн байна уу?

  • мэнд мэдэх — бие, ажлын сайныг лавлан асуух

  • мэндийг уламжлах — бус­дын амрыг асуусныг дамжуулах

  • мэнд хүргэх — хүнээр эсвэл захидал зэргээр дамжуулан амар мэндийг асуух

  • мэнд усаа мэдэлцэх — амар мэндээ асуулцах

Хэлц үг

  • мэндийн босго — сүүлд орох, хоцрох

  • мэндийн зөрөөгүй — хүн орж ирэхэд шууд зөрж гарах, даруй түргэн гарч явах, үг дуугүй зөрөх

    Эднийх ноолуураар л жаахан сэхсэн болохоос маниустай адил даа. Томроод мэндийн зөрөөгүй өнгөрнө гээч (Д.Цэнджав, Сумын төв дээр).

  • мэнд сууж, мэлхийд хазагдахгүй байх/суух — муу юманд өртөхгүй, өгтөхгүй, мэнд сайн амьдрах

    Атиртал хүлэгдээд алагдах хонь шиг хэвтэж байх нь захирагчийг Шагдар үзээд хөөрхий хөөрхий! гэж үнсэж авмаар аашилж “амьд явбал алтан аяганд будаа иднэ гэж, мэнд сууж, мэлхийд хазагдаагүй байсан би чамайг ингэнэ гэж зүүдэнд ч орсонгүй билээ” гэж (Т.Өргөн, Шагдар солиот).

  • Амар гэгч анхны ёс

  • Мэнд гэгч мөнхийн ёс

  • Амьд явбал алтан аяганаас ус ууна

  • Мэнд явбал мөнгөн аяганаас ус ууна

  • Амьд явбал алтан аяганд иднэ

  • Мэнд явбал мөнгөн аяганд иднэ

  • Май гэх бэлгээс

  • Мэнд гэх үг дээр

  • Май гээд өгөх юмгүй боловч

  • Мэнд гэсэн үгээ хэлж бай

  • Мэдэж авбал сургаал

  • Мэнд явбал жаргал

  • Мэдэж авбал эрхэм

  • Мэнд сууж

  • Мэлхийд хазагдахгүй байх

  • Мэнд нь хоймроо

  • Мэдэл нь зүүнтээгээ

Зүйр цэцэн үг

  • Хонь нь ч мэнд

  • Чоно нь ч цатгалан

  • Уужим далайд онгоц хэрэгтэй

  • Уулзсан хүнд мэнд хэрэгтэй

  • Мэнд сууж

  • Мэлхийд хазагдахгүй байх

Хоршоо үг

  • эрүүл мэнд — бие махбодын хэвийн үйл ажиллагаа

  • мэнд амар — а.тайван амгалан; б.мэндлэх үг

  • амьд мэнд — өвчин зовлонгүй

  • эсэн мэнд — эрүүл саруул

  • энх мэнд — өвчин зовлонгүй байх

  • санд мэнд — ихэд яарч тэв­дэх байдал

Товчилсон үг

  • МӨСЭМХМТ — Мэргэжлийн Өвчин Судлал, Эрүүл Мэнд, Хөдөлмөр Магадлалын Төв

  • ЭМНХЯ — Эрүүл Мэнд, Нийгмийн Хамгааллын Яам

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.