Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

ноос

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠨᠣᠣᠰᠤ

Тайлбар

нэр үг
  1. 1.
    Хонь, тэмээ зэрэг мал, амьтны биеийг бүрхсэн үс унгас
  2. 2.
    Ноосоор хийсэн эд зүйл
  3. 3.
    хонины ноосоор хйисэн нэхмэл бүтээгдэхүүн

Англи утга

  • нэр үгwool

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнноос
Харьяалахын тийнноосны
Заахын тийнноосыг
Өгөх орших тийнноосонд
Гарахын тийнноосноос
Үйлдэхийн тийнноосоор
Хамтрахын тийнноостой
Чиглэхийн тийнноос руу
Олон тоонооснууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • хонины ноос — хонины биеийг бүрхсэн үс унгас

  • тэмээний ноос — тэмээний биеийг бүрхсэн үс унгас

  • ноос бэлтгэх — малын үс унгасыг хярган авч худалдахад бэлтгэх

  • ноос хөндийрөх — ноос хөөрөх

  • ноос хөөрөх — мал, амьтны үс унгас биеэс нь хөндийрч сулрах

  • ноос савах — хяргаж авсан ноосоо саваагаар цохин сэмлэх

  • ноос ээрэх — ноосоо сувин ширхэглэн томох

  • ноос шарлах — малын үс унгас шавар, баасандаа түлэгдэн шарлах

  • ахрын ноос — намар хяргасан хонь, малын охор, богино үс

  • уртын ноос — хавар хяргасан хонь, малын урт үс

  • нарийн ноос — дан ноолуураас бүрдсэн ноос

  • ноосон нэхмэл — ноосоор нэхсэн зүйл

  • ноосон утас — хонины ноосыг ширхэглэн ээрч утас болгосон нь

  • ноос хэвэгч хорхой — амьт. - шаравтар өнгөтэй бөгөөд биеийн гадаргуу нь гүн цайвар өнгөт хайрстай учраас гялтганаж харагддаг, гэр байшин, авдар саванд амьдарч, хувцас, арьс, ноос ноолуур, цаас зэргийг идэж амьдардаг

Хэлц үг

  • ↑зангууны ноос түүж эсгий хийх

  • ↑ харганын ноос түүж эсгий хийх

  • Ноос ихтэй хонийг ногоон дээр бөөвийлдөг

  • Ахар ихтэй хонийг алган дээр бөөвийлдөг

  • Ноос олъё гэвэл ямаа тэжээ

  • Зоос олъё гэвэл хүч гарга

  • Ноос хураавал эсгий болдог

  • Сонсгол хураавал мэргэн болдог

  • Нүүрс муутын хад их

  • Ноос муутын хагд их

Зүйр цэцэн үг

  • Ноос олъё гэвэл ямаа тэжээ

  • Зоос ольё гэвэл хүч гарга

Хоршоо үг

  • ноос ноолуур — мал, амьтны үс унгас

  • ноос үс — мал, амьтны биеийг бүрхсэн үс

  • унгас ноос — мал, амьтны үс, зунгаг

Товчилсон үг

  • МННХ — Монголын Ноос, Ноолуурын Холбоо

  • НУҮ — Ноос Угаах Үйлдвэр

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *nuxasun, compare Buryat нооһон (noohon), Kalmyk ноосн (noosn).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.