нялх

тэмдэг нэрнэр үг/nʲaɮx/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠨᠢᠯᠬ᠎ᠠ

Тайлбар

тэмдэг нэр

1.
Төрөөд удаагүй, сая төрсөн
2.
Өвс ургамлын ургаж байгаа, дөнгөж цухуйсан нь
3.
шилжсэн утгаЭрт, бага залуу
4.
шилжсэн утгаХүний ухаан санаа, зан ааш томоожоогүй, хүүхэд мэт

нэр үг

1.
төрөөд удаагүй байгаа /1 жил болоогүй/ хөл, хэлд ороогүй хүүхэд
2.
нас бие гүйцээгүй, бага залуу сүүн тэжээлтэн амьтан

Ойролцоо үг

нярай хүүхэд балчир

Англи утга

тэмдэг нэрnewly-born, infant; tender, young; young, small; childish

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	нялх
Харьяалахын тийн	нялхын
Заахын тийн	нялхыг
Өгөх орших тийн	нялхад
Гарахын тийн	нялхаас
Үйлдэхийн тийн	нялхаар
Хамтрахын тийн	нялхтай
Чиглэхийн тийн	нялх руу
Олон тоо	нялхууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

нялх биетэй эх — саяхан амаржсан эх
нялх хүүхэд — сая төрсөн буюу төрөөд удаагүй хүүхэд
нялх тугал — эхээс төрөөд удаагүй тугал
нялх шүд — хүүхдийн ясжиж бэхжээгүй шүд, сүүн шүд
нялхын халуун — нярайлсан эхэд тусах нэгэн зүйл өвчин
нялх нахиа — ургамлын сая урган цухуйж буй нахиа
нялх ногоо — цухуйгаад удаагүй ногоо
нялх балчир үе — хүмүүжиж томоожоогүй бага насны үе
хар нялх — бага балчир
хар нялхаасаа тоглож өссөн нутаг — бага наснаасаа тоглож өссөн эх нутаг
нялх зун — зун болоод удаагүй байгаа нь
нялх зан — хүүхдийн зантай адил гэнэн хөөрүү, бодлогогүй зан байдал
нялх бодолтой хүн — хүүхэд адил гэнэн, томоогүй са-наатай хүн

Хэлц үг

Настай хүн явснаа
Нялх хүүхэд үзсэнээ
Настай хүнийг хүндэлж яв
Нялх хүүхдийг асарч яв
Нялх ногоонд хур хэрэгтэй
Нялх хүүхдэд сургаал хэрэгтэй
Нялх хүүхдэд тэмээний алтан ноолуур наалдана

Зүйр цэцэн үг

Өчүүхэн нялхад эхийн сүү өсөх цагт эцгийн элбэрэл
Нялх ногоонд хур хэрэгтэй
Нялх хүүхдэд сургаал хэрэгтэй
Нялх тугал барсаас айхгүй

Хоршоо үг

нялх бага — нас залуу, бага балчир
нялх балчир — бага жаахан, нярай хүүхэд
нялх нойтон — а.хүн, амьтны үр төл гараад удаагүй байгаа нь; б.бага балчир хүүхэд
нялх нялзрай — бага жаахан
нялх нярай — төрөөд удаагүй хүүхэд

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *nïlka, related perhaps to Proto-Tungusic *nelki (“spring”). Compare Daur nyalk, Evenki нэлки (nəlki).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.