сам

нэр үг/sam/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠰᠠᠮ

Тайлбар

Iнэр үг

1.
Үс самнах хэрэглэл
2.
Малын хөөвөр, ноолуурыг самнаж авах хэрэгсэл, самнуур
3.
Зуухны үнсийг доош гоожуулдаг сараалж төмөр

IIнэр үг

1.
Бөө, удган

IIIнэр үг

1.
Чөлөө учрал;
2.
Даяан

Англи утга

нэр үгcomb

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	сам
Харьяалахын тийн	самны
Заахын тийн	самыг
Өгөх орших тийн	саманд
Гарахын тийн	самнаас
Үйлдэхийн тийн	самаар
Хамтрахын тийн	самтай
Чиглэхийн тийн	сам руу
Олон тоо	самнууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

самны мөр — самнасан ул мөр
самны шүд — самнах хэрэгслийн шүд
сам сум — сам адил үзүүрлэсэн сум
хөөврийн сам — малын хөөврийг самнаж авах зориулалтын хэрэгсэл
пийшингийн сам — үнс доош гоожуулдаг пийшин доторх сараалж төмөр
сам харуул — хусуур
сам боорцог — зуурсан гурилыг нимгэлэн хавтгайлж битүү самнан зүсч, хоёр этгээдийг бөгтрөн нугалж тосонд чанасан нэг зүйл боов
сам хорхой — амьт. - биедээ алаг цоог хальстай, сахал урт, хөл олон, хоёр хавчууртай нэгэн зүйлийн усны амьтан
самын шашин — эрт балрын үеийн нэгэн төрлийн шашин; энэ шашны үзлээр ертөнцийг тэнгэр буюу дээд, газар буюу дунд, чөтгөр шимнус буюу доод гэж гурав хуваана, сам нь чөтгөр шимнусыг үлдэн хөөж, өвчин эмгэг, гай барцдыг засах шившлэг хийнэ
самд суух — бясалгал үйлдэж суух, даяанчлах

Хэлц үг

Сар мэт дугариг
Сам мэт сэтэрхий

Хоршоо үг

сам шүүр — үс гэзэг самнах, шүүрдэх хэрэглэл

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *sam, compare Buryat һам (ham), Kalmyk сам (sam), Dongxiang san.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.