сансар

нэр үг/sansər/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ

Тайлбар

нэр үг

1.
шашин. Мөнх бусын хоосон чанарын орон буюу орон зай, цаг хугацаа бүхий хамаг амьтны эцэс төгсгөлгүй зовлонгийн хүрдэн тойрог; энд хүмүүс энэ насны зовлон хийгээд түүний учир шалтгааны үнэнийг таньж, хүлцэн өнгөрөх ёстой
2.
сансарДэлхийн бөмбөрцгийн агаарын давхаргаас гадуурх орон зай, огторгуй
3.
дэлхийн агаар мандлаас гаднах орчлон

Ойролцоо үг

огторгуй

Англи утга

нэр үгcosmos, space; samsara

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	сансар
Харьяалахын тийн	сансрын
Заахын тийн	сансрыг
Өгөх орших тийн	сансарт
Гарахын тийн	сансраас
Үйлдэхийн тийн	сансраар
Хамтрахын тийн	сансартай
Чиглэхийн тийн	сансар луу
Олон тоо	—

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

сансрын үзэгдэл — ертөнцийн аливаа үзэгдэл
сансрын хүрд — а.хамаг амьтан үйлийн үрээр эргэн төрж, эвдрэн мөхөх, дахин бий болж зовлонгоо эдлэх нь тэрэгний хүрд мэт зогсолтгүй эргэдэг хэмээсэн буддын шашны онолын ухагдахуун; б.мөнхүү ухагдахууныг илэрхийлсэн нэгэн зүйл зураг
сансрын далай — ёгт. - тоост ертөнц
сансрын зовлон — хуучир. - байгалийн гамшиг
сансрын зам — огторгуйн зам
сансрын нисгэгч — огторгуйгаар аялагч
сансрын цаг — нарны цаг
сансрын нүд ёгт — нар
сансрын сар — эртний энэтхэгийн есдүгээр сар
сансрыг эзэмших — огторгуйг эзэмших

Хэлц үг

Сар наранд санаа нэг
Сансар газарт заяа нэг

Хоршоо үг

сансар хорвоо — дэлхийн бөмбөрцөг хийгээд бусад одон гарагсыг багтаасан хязгааргүй огторгуй
сансар огторгуй — сансар хорвоо

Үгийн гарал

Inherited from Middle Mongol ꡛꡃ ꡛꡘ (sŋ-sr /⁠saŋsar⁠/), from Sanskrit संसार (saṃsāra).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.