Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

соёл

нэр үг[sʰɔ̞.jə̹̆ɬ]

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠰᠣᠶ᠋ᠣᠯ

Тайлбар

нэр үг
  1. 1.
    Нийгмийн хөгжлийн явцад хүн төрөлхтний бүтээсэн эд баялаг, оюун ухааны ололт амжилтын цогц
  2. 2.
    Боловсон байдал, хүмүүжил; харилцааны соёл (бусадтай зөв боловсон харилцах дадал хүмүүжил), соёл лалр хүмүүжил хорш. (хүмүүжлийн цогц үйл ажиллагаа), эрдэм соёл хорш
  3. 3.
    тодорхой нийгмийн бүлэг болон байгууллын онцлогийг илтгэсэн зан төлөв болон хандлага

Англи утга

  • нэр үгculture

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнсоёл
Харьяалахын тийнсоёлын
Заахын тийнсоёлыг
Өгөх орших тийнсоёлд
Гарахын тийнсоёлоос
Үйлдэхийн тийнсоёлоор
Хамтрахын тийнсоёлтой
Чиглэхийн тийнсоёл луу
Олон тоосоёлууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • үндэсний соёл — үндэсний баялаг

  • оюуны соёл — оюуны баялгийн цогц

  • эдийн соёл — эдийн баялгийн цогц

  • соёлын өв — үе улиран уламжлагдаж ирсэн эдийн болон оюуны зүйл

  • соёлын харилцаа — оюуны болон эдийн соёлоор харилцах нь

  • соёлын ажилтан — соёлыг олон нийтэд түгээн дэлгэрүүлэх, сурталчлан таниулах үүрэг бүхий хүн

  • соёлын голомт — оюуны болон эдийн соёлын төв

  • соёлын дурсгал — дээр үеэс улиран дамжиж уламжлагдан ирсэн оюуны болон эдийн баялаг

  • соёлын довтолгоо — хуучир. - нийгэм соёлын боловсон байдлыг ахиулах арга хэмжээ

  • соёлын ордон — хуучир. - урлаг, уран сайхны үйлчилгээг нийтэд хүргэх цогцолбор

Хэлц үг

  • Сухай мод нутгийн чимэг

  • Соёл эрдэм биеийн чимэг

Зүйр цэцэн үг

  • Соёлгүй хүн сохор

  • Сумгүй буу шилээвэр

Хоршоо үг

  • соёл боловсрол — шинжлэх ухаан, урлаг, боловсрол хүмүүжлийн цогц

  • соёл гэгээрэл — соёлжин гэгээрэх нь

  • соёл иргэншил — эдийн болон оюуны соёлын цэцэглэл, нийгмийн хөгжлийн төвшин, соёл боловсрол

  • соёл урлаг — хүний гараар бүтээгдсэн болон оюун санааны бүтээл туурвил

  • сургууль соёл — сурч боловсрох газар

  • утга соёл — оюуны соёл, оюуны боловсрол

  • хэл соёл — хүмүүсийн харилцааны хамгийн чухал хэрэглүүр, нийгмийн хөгжлийн явцад хүн төрөлхтний бүтээсэн эдийн болон оюуны цогц

  • соёл хүмүүжил — хүмүүжлийн цогц үйл ажиллагаа

  • эрдэм соёл — боловсрол, хүмүүжил

Товчилсон үг

  • БСШУ — Боловсрол, Соёл, Шинжлэх Ухаан

  • БСШУУХА — Боловсрол, Соёл, Шинжлэх Ухааны Улсын Хяналтын Алба

  • БСШУХГ — Боловсрол, Соёл, Шинжлэх Ухааны Хяналтын Газар

  • БСШУЯ — Боловсрол, Соёл, Шинжлэх Ухааны Яам

  • КСШДМН — Казах Соёл, Шашны Дин Мусульманы Нийгэмлэг

  • МСУИС — Монголын Соёл Урлагийн Их Сургууль

  • МСУОХ — Монголын Соёл Урлагийн Оюутны Холбоо

  • МСУШТ — Монголын Соёл Урлагийн Шинжилгээний Төв

  • МСХ — Мэдээлэл, Соёл, Хүмүүжил

  • МСХХ — Мэдээлэл, Соёл, Хүмүүжлийн Хэлтэс

  • МҮСАХ — Монголын Үндэсний Соёл, Амралтын Хүрээлэн

  • НББСШУБХ — Нийгмийн Бодлого, Боловсрол, Соёл, Шинжлэх Ухааны Байнгын Хороо

  • НСИСОУХ — Нүүдлийн Соёл Иргэншил Судлах Олон Улсын Хүрээлэн

  • САНТ — Соёл, Амралтын Нэгдсэн Төв

  • САӨ — Соёл, Амралтын Өргөө

  • САТ — Соёл, Амралтын Төв

  • САХ — Соёл, Амралтын Хүрээлэн

  • СГА — Соёл, Гэгээрлийн Ажилтан

  • СГАҮЭ — Соёл, Гэгээрлийн Ажилтны Үйлдвэрчний Эвлэл

  • СГЯ — Соёл, Гэгээрлийн Яам

  • СС — Соёл Судлал

  • ССХА — Сургалт, Соёл, Хүмүүжлийн Ажил

  • ССХГ — Сургалт, Соёл, Хүмүүжлийн Газар

  • ССХХ — Сургалт, Соёл, Хүмүүжлийн Хэлтэс

  • СУБЗГ — Соёл Урлагийн Бодлого Зохицуулалтын Газар

  • СУДС — Соёл Урлагийн Дунд Сургууль

  • СУЗ — “Соёл, Утга Зохиол” [сонин]

  • СУИС — Соёл Урлагийн Их Сургууль

  • СУМТ — Соёл Урлагийн Мэдээллийн Төв

  • СУС — Соёл Урлаг Судлал

  • СУСХ — Соёл Урлаг Судлалын Хүрээлэн

  • СУУФ — Соёл Урлагийн Удирдлагын Факультет

  • СУҮИС — Соёл Урлагийн Үндэсний Их Сургууль

  • СУХХ — Соёл Урлагийн Хөгжлийн Хороо

  • СХ — Соёл, Хүмүүжил

  • СХА — Соёл, Хүмүүжлийн Ажилтан

  • ҮСАХ — Үндэсний Соёл, Амралтын Хүрээлэн

  • ХЗСХТ — Хүүхэд Залуучуудын Соёл, Хүмүүжлийн Төв

  • ХССӨ — Хүүхдийн Соёл, Спортын Өргөө

Үгийн гарал

By surface analysis, соё- (sojo-, “to civilize”) + -л (-l). Inherited from Classical Mongolian ᠰᠣᠶ᠋ᠣᠯ (soyol, “civilisation, the act of civilising”). Semantically compare Chinese 文化 (wénhuà, “culture”). Cognate with Buryat соёл (sojol, “culture”) and Kalmyk сойл (soyl, “culture”).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.