судас

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

нэр үг

1.
биеийн тамирБие махбодын дотор цус гүйх гуурсан эрхтэн

Англи утга

нэр үгvein

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	судас
Харьяалахын тийн	судасны
Заахын тийн	судсыг
Өгөх орших тийн	судсанд
Гарахын тийн	судаснаас
Үйлдэхийн тийн	судсаар
Хамтрахын тийн	судастай
Чиглэхийн тийн	судас руу
Олон тоо	судаснууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

судас барих — а.судасны цохилтоор нь оношлох ардын эмчилгээний нэгэн арга; б.шилж. эв аяыг нь тааруулах
судас бүдүүрэх — судас хэвийн хэмжээнээс томрох
судас гүрийх — судас тодорч харагдах
судас лугших — судас хүчтэй цохилох
судас хатуурах — артерийн судас хатууран бүдүүрэх
амин судас — а.аминд хүрч болох эмзэг судас, гол судас; б.шилж. маш чухал, хэрэгцээтэй
хялгасан судас — салбарласан нарийн судас

Хэлц үг

судсыг нь атгах — юмны голыг олох
судас барих — арга эвийг нь олох
Сураагүй байж, судас барих (Ж.Дашдорж, Монгол цэцэн үгийн далай).
судсыг нь барих — байдлыг нь нэвт үзэж таних буюу санаа бодлыг нь бараглаж мэдэх
Түр ч гэсэн энэ гайхлын омог дарагдана гэдэг бидэнд л сайн. Ардын засагтаа гомдсон бол бүр ч сайн. Судсыг нь барьж, бодлыг нь мэдэх сэн (Ч.Лодойдамба, Тунгалаг тамир).
Шоо хаявал гүрэмтэй
Судас баривал эмтэй

Хоршоо үг

судас шөрмөс — бие махбодын цус гүйх нимгэн гуурс болоод булчингийн бүлх шандас
зүрх судас — хүн, амьтны цусны эргэлтийн гол эрхтэн болоод цус гүйх гуурс

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *sudasun, compare Buryat һудаһан (hudahan).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.