сэлэх
үйл үг/seɮəx/
Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй
ᠰᠡᠯᠢᠬᠦ
Тайлбар
Iүйл үг
- 1.Загас зэрэг амьтан сүүл болон сэлүүрээр хөдөлгөн шумбан явах; загас сэлэх (загас усан дотор сэлүүрээ хөдөлгөн явах
- 2.Хүн амьтан усанд орж гар, хөлөөр самчин залан явах; усанд сэлэх (хүн усан дотор хөл, гараа хөдөлгөн залан явах), ойрын зайд сэлэх (богино хэмжээтэй газар сэлэх), сэлж гатлах (гол, мөрнийг шумбан гатлах
- 3.Онгоц, сал зэргийг сэлүүрээр залах.
IIүйл үг
- 1.Солих, халах; бэлчээр сэлэх (бэлчээр солих), морь сэлэх (морио солих), нутаг сэлэх (нутаг соль нүүх), хувцас сэлэх (хувцас солих), сэлж зүүх (сольж зүүх, сэлгэн зүүх), сэлж өмсөх дээл (солионы дээл), сэлж унах (солин унах), солих сэлэх хорш. (солио сэлгээ хийх), халах солих хорш
Англи утга
- үйл үгto swim (of animals, humans); to row
- үйл үгalternative form of солих (solix, “to change”)
Үйл үгийн хувирал
| Үйлдэх нэр (-х) | сэлэх |
|---|---|
| Одоо ирээдүй цаг (-на) | сэлнэ |
| Өнгөрсөн цаг (-лаа) | сэллээ |
| Өнгөрсөн цаг (-в) | сэлэв |
| Өнгөрсөн цаг (-жээ) | сэлжээ |
| Үйлдсэн нэр (-сан) | сэлсэн |
| Хэвшсэн нэр (-даг) | сэлдэг |
| Холбох нөхцөл (-ж) | сэлж |
| Урьдчилах нөхцөл (-аад) | сэлээд |
| Болзох нөхцөл (-вал) | сэлбэл |
| Хүсэх (-маар) | сэлмээр |
| Захирах (-аарай) | сэлээрэй |
| Үгүйсгэх (-хгүй) | сэлэхгүй |
Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.
Хоршоо үг
солих сэлэх — солио сэлгээ хийх
халах солих — халаа сэлээ хийх
Үгийн гарал
Seemingly specific to Khalkha, most other Mongolic languages (including dialects of Inner Mongolian) use the cognate of умбах (umbax, “to dive”). Perhaps a corrupted form of Proto-Mongolic *selbi-, compare Buryat һэлихэ (helixe, “to row”). Compare also the name of Selenge river, attested since Old Turkic times.
Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.