сэрүүн

тэмдэг нэрнэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iтэмдэг нэр

1.
Жихүүн, хүйтэвтэр байдал

IIтэмдэг нэр

1.
Хүн амьтны унтаагүй үе
2.
шилжсэн утгаХүний амьд байх үе; сэрүүн тунгалаг хорш

Ойролцоо үг

сэнгэнэсэн сэрүүхэн сэрэнги

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	сэрүүн
Харьяалахын тийн	сэрүүний
Заахын тийн	сэрүүнийг
Өгөх орших тийн	сэрүүнд
Гарахын тийн	сэрүүнээс
Үйлдэхийн тийн	сэрүүнээр
Хамтрахын тийн	сэрүүнтэй
Чиглэхийн тийн	сэрүүн рүү
Олон тоо	—

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

сэрүүн салхи — хүйтэн салхи
сэрүүний улирал — хавар намрын цаг
сэрүүн булаг — ямагт хүйтэн устай байдаг булаг
сэрүүн шөнө — бага зэрэг хүйтэн шөнө
сэрүүний амьсгал — хүйтний эх
сэрүүн орох — хүйтэрч эхлэх
намрын сэрүүн — намрын хүйтэн үе
өглөөний сэрүүн — өглөөний жавар арилаагүй хэсэг үе
сэрүүн ундаа — хөргөсөн ундаа, хийжүүлсэн ундаа
сэрүүн хэвтэх — унталгүй хэвтэх

Хэлц үг

сэрүүн зүүдлэх — бүтэхгүй юм сэдэх
сэрүүндээ гарах — төвөг бэрх, хүчир зовлон, аюул бартааг нэгэнт туулаад аятай, таатай байдалд шилжих
сэрүүн байгаад дороо шээх — а.мэдсээр байж гэнэдэх; б.мэдэж байж гэнэн, муу үйлийг үйлдэх
Сэрүүн байвал дороо мэднэ
Сэрмүүн байвал дороо чадна
Сэрүүн бороо ороход сөөг давахгүй нөмөр
Сэтгэл зовоод ирэхэд сархад давахгүй нөмөр

Хоршоо үг

сэрүүн бүлээн — зөөг
хүйтэн сэрүүн — а.халуун дулаан биш; б.намар, өвлийн цаг
сэрүүн тунгалаг — а.амьд сэрүүн; сэрүүн тунгалаг байх - амьд байх

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.