сүрэг

нэр үг/surəɡ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠰᠦᠷᠦᠭ

Тайлбар

Iнэр үг

1.
Амьтны аймаг, олуулаа, хэсэг бүлгээрх бөөгнөрөл
2.
хуучирсанБаячуудын мал түрээслэх хэлбэр
3.
хуучирсантүүхМонголын нэг овог аймгийн нэр.

IIнэр үг

1.
сүрэг тамга (таван нүд гаргасан нэг зүйл тамга).

Ойролцоо үг

нэг сүрэг бөөн хүн бүлэг хүн

Англи утга

нэр үгherd, flock, pack (of cattle, birds, wolves...)

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	сүрэг
Харьяалахын тийн	сүргийн
Заахын тийн	сүргийг
Өгөх орших тийн	сүрэгт
Гарахын тийн	сүргээс
Үйлдэхийн тийн	сүргээр
Хамтрахын тийн	сүрэгтэй
Чиглэхийн тийн	сүрэг рүү
Олон тоо	сүргүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

бугын сүрэг — дан буганаас бүрдсэн, тодорхой тоо толгой буга
зээрийн сүрэг — дан зээрнээс бүрдсэн, тодорхой тоо толгой, нутаг дэвсгэр бүхий зээрийн бүл
хулангийн сүрэг — дан хулангаас бүрдсэн, тодорхой тоо толгой, нутаг дэвсгэр бүхий хулангийн бүл
ижил сүрэг — тухайн амьтантай нэг төрлийн сүрэг
тэмээн сүрэг — тэмээ голдуу мал
үхэр сүрэг — үхэр голдуу мал
ямаан сүрэг — ямаа голдуу мал
сүрэг чоно — хэсэглэн бүлэглэсэн чоно
сүргийн манлай — а.сүргийг дагуулан явдаг мал, азарга, хуц гэх мэт; б.шилж. сүргийн шилдэг, сайн мал
сүрэг салгах — а.сүргийн доторх тоо толгой ихсэх үед хувааж хэд хэдэн сүрэг болгох; б.малчин айл өрх салахдаа өмч малаа салган авч явах
сүрэг ялгах — а.малын үүлдэр угсаа, чанар зэргээр нь ялган маллах; б.сүрэг салгах
сүрэг хадгалах — хуучир. - бусдын малыг хадгалах
төмөр сүрэг/босоо сүрэг — хуучир. - манжийн хааны зарлигаар ямар ч шалтгаан тохиолдсон тоо бүрэн байлгах ёстой мал
сүрэг тавих — а.малаасаа ядуу айлд өгч, хямд хөлсөөр маллуулах; б.малаа бэлчээх

Хэлц үг

сүрэг идэх — бусдын мал сүргийг хариулан амь зогоох
Мал малын дээж
Махлаг хүрэн хайнаг
Сүрэг сүргийн дээж
Сүүтэй хүрэн хайнаг
Сүрэг байвал хоол холгүй
Сүх байвал түлээ холгүй

Зүйр цэцэн үг

Сүргээсээ салсан хонь
Чонын аманд үхнэ

Хоршоо үг

мал сүрэг — гэрийн тэжээмэл мал болон түүний бүл

Үгийн гарал

Ultimately from Proto-Turkic *sürüg (“flock, herd”), equivalent to *sür- (“to drive”) + *-g. Compare Turkish sürü.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.