там

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠲᠠᠮᠤ

Тайлбар

IIIнэр үг

1.
(халт мөлт, хагас хугас, дутуу зэмдэг), там тум санагдах (бүрэг бараг санаанд орох), там тум сонсох (халт мөлт сонсох), там тум бодогдох (халт мөлт бодогдох), там тум ярих (халтар хултар ярих, хагас дутуу ярих).

нэр үг

1.
хүчирхийлэл, сэтгэл хөдөлгөсөн үйл ажиллагаа
2.
үргэлж зовлон зүдгүүр оршсон газар
3.
ядуу зүдүү байдал, айдас, айдас хүйдэс гээд амьдралын байж болох хамгийн муу нөхцөл байдал

Ойролцоо үг

нүгэл хилэнц чөтгөрийн орон

Англи утга

нэр үгhell

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	там
Харьяалахын тийн	тамын
Заахын тийн	тамыг
Өгөх орших тийн	тамд
Гарахын тийн	тамаас
Үйлдэхийн тийн	тамаар
Хамтрахын тийн	тамтай
Чиглэхийн тийн	там руу
Олон тоо	тамууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Хэлц үг

тамаа цайх/үзэх — тамтаггүй буруу явсныхаа үйлийн үрийг эдлэх
…Ойдов шилүүсний годон малгайгаа бүсэндээ хавчуулаад буурал орсон толгойноосоо уур савсуулан хөх цоохор нүүрэндээ баяр бахдал гэрэлтүүлэн үг яриа хөгжөөн наргиантай явах нь аргагүй. Албан татвар, өртөө жингийн ногтол энэ тэрийг биелүүлэх гэж тамаа цайх үе таардаг. Хүн улаан армид танк бэлэглэх ажил тийнхүү амархан бүтсэнд баярлахгүй яах билээ (С.Эрдэнэ, Гүн ар тал).
тамын түлш болгох — алах
Заяа муутай амьтан чамайг тамын түлш болговол таарна.
↑ амь наана, там цаана
↑ үйл тамаа эдлэх
Амь наана
Там цаана
Там там гэснээс там байдаггүй
Тамтаггүй явснаас там болдог

Хоршоо үг

там тум — халт мөлт, хагас хугас, дутуу зэмдэг

Үгийн гарал

From Old Uyghur [script needed] (tamu), itself borrowed from an Iranian language, ultimately from Proto-Indo-European *temH-.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.