тар

нэр үгүйл үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг

1.
Хүн, амьтны ир, чадал, танаг
2.
Авир байдал, зан чанар, дүр төрх

IIнэр үг

1.
Уралдах морины амьсгааг задалж хурд нэмэх, огцом хөдөлгөөнд хөлийн ээдрээ арилгах дасгал, сорилт

IIIнэр үг

1.
Амьтны үсний жигдрэн нийлсэн ар
2.
Долгиотуулан гаргасан жигд хэрчлээ

IVнэр үг

1.
тар няр хорш. (хатуу юмны харшилдан унахад гарах дуу чимээ), тар няр хийх (хатуу юм нурж унахдаа харшилдан дуугарах), тар няр хийн унах (хатуу юм харшилдан нурж унах).

Vнэр үг

1.
тар тур/түр тар хорш. (үг сөргөлцөх байдал), *тар тур хийх (үг зөрж муудалцах, маргалдах, ам зөрөх, хэрэлдэх).

VIнэр үг

1.
Тарга хүч
2.
VIIнүдний тар (зовхины ирмэг).

Ойролцоо үг

тараа

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	тар
Харьяалахын тийн	тарын
Заахын тийн	тарыг
Өгөх орших тийн	тард
Гарахын тийн	тараас
Үйлдэхийн тийн	тараар
Хамтрахын тийн	тартай
Чиглэхийн тийн	тар луу
Олон тоо	тарууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

тар муутай — тэнхээ тамир муутай
тараа үзэх — а.хэн нэгэнтэй хүч тэнхээгээ сорих; б.хүнд хэцүү ажил хөдөлмөр хийх
тараа барах — тамир тэнхээгээ шавхах, барах
тар нь танигдах — тухайн хүний үнэн чанар нь мэдэгдэх, мөс чанар нь мэдэгдэх
тараа таниулах — бусдад зан чанараа, авир байдлаа таниулах
тарыг нь таних — хүний үнэн чанарыг нь мэдэх, мөс чанарыг нь мэдэх
догшин тар хийх — уралдах морины хөлийн ээдрээг гаргахаар ойрхон газар давхиулах
тар нийлэх — аливаа үстэй юмны үс үеэр нийлсэн нь
хутганы бариулд тар гаргах — хутганы бариулд хурууны хэлбэрээр хэрчлээ гаргах
тар сайтай — тарга тэвээрэг сайтай

Хэлц үг

тар тур хийх — үг зөрж муудалцах, маргалдах, ам зөрөх, хэрэлдэх
Тар гэвэл
Тариа төрнө

Зүйр цэцэн үг

Тар сайтай (га тэвээрэг сайтай); муудвал чиг болох
Харах муудвал хайгуул болох

Хоршоо үг

тар танаг — ир чадал, тэнхээ тамир
чадал/тар тэнхээ — хүн, амьтны ир чадал, тэнхээ, танаг
тар няр — хатуу юмны харшилдан унахад гарах дуу чимээ
тур/түр тар — үг сөргөлцөх байдал

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.