Үндсэн хэсэг рүү шилжих

тариа

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠲᠠᠷᠢᠶ᠎ᠠ

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    Тарьж ургуулах амуу будааны ерөнхий нийтлэг нэр
IIнэр үг
  1. 1.
    Хүн, амьтны биед зүүтэй тариураар хийдэг эм, вакцин, тарилга

Ойролцоо үг

Англи утга

  • нэр үгgrain, cereal; injection

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнтариа
Харьяалахын тийнтарианы
Заахын тийнтариаг
Өгөх орших тийнтариад
Гарахын тийнтарианаас
Үйлдэхийн тийнтариагаар
Хамтрахын тийнтариатай
Чиглэхийн тийнтариа руу
Олон тоотарианууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • тариа авах — ургуулсан тариагаа хурааж авах

  • тариа алдах — байгалийн ямар нэг үзэгдэл, хүний буруутай үйл ажиллагаа зэргээс тарианы ургац муу болох

  • тариа булдах — үтрэм дээр хураасан тарины дээгүүр бул өнхрүүлж үр мөхлөгийг нь унагаах

  • тариа хийсгэх — тариаг цайруулсны дараа модон хүрз, машин зэргээр цацан хийсгэж хог хальснаас нь ялган цэвэрлэх

  • тариа гишгүүлэх — хураасан тариаг морь малын хөлөөр цайруулах, гишгүүлэх

  • тариа зулгаах — тариа түүх, тариа суга татах

  • тариа тарих — тарианы үрийг газарт суулган ургуулах

  • тариа түрүүжих — тариа түрүүтэй болох

  • тариа тэгшдэх — тарианы цөм түрүүтэй болох

  • тариа хадах — тариаг хадуураар хадаж унагаах

  • тариа үхшрэх — тариа үхэх шинжтэй болох

  • тариа хураалт — хөдөө аж ахуйн таримал ургацыг хураан авах, боловсруулах, хадгалах үндсэн үүргийг гүйцэтгэдэг ургамлын аж ахуйн үйлдвэрлэлийн төгсгөлийн үе шат

  • тариа хураах цаг — тариа гүйцэд боловсрох үе, хугацаа

  • тариа цайлгах — тариаг иш, ааг, хальснаас нь салгах

  • тариа хамгаалах ой — тарианы газрыг элс, салхи зэрэг байгалийн үзэгдлээс хамгаалахаар түүний орчин тойронд тарьсан тураг мод буюу бут сөөг

  • тариа хийх — хүний биед тавиур оруулан эм хийх

  • амь тариа — амь нас аврах тариа

  • булчин тариа — булчинд хийх тариа

  • судас тариа — судсанд хийх тариа

Хэлц үг

  • Тар гэвэл

  • Тариа төрнө

  • Тариа идэх гахай дэлэнгээр чинэнэ

  • Хулгай хийх хүн нохойгоор туршина

  • Тариа нөөвөл үмхэхэд тус

  • Хувцас нөөвөл өмсөхөд тус

  • Тариа тарих хүүтэй

  • Тал засах охинтой

  • Тараг бүрэх охинтой

  • Тариа тарихад анжисаа

  • Тарвага агнахад хавхаа

  • Тариа тарьсан хүн

  • Өвөлдөө цатгалан

  • Эрдэм сурсан хүн

  • Эцэстээ амгалан

  • Тариа тарьсан хүн барагдахгүй

  • Таг чамласан хүн баяжихгүй

  • Хүн тарианд осолдохгүй бол

  • Тариа хүнд осолдохгүй

  • Хүн хүнсээр

  • Тариа бордоогоор

Зүйр цэцэн үг

  • Тариа голбол хүнсээр тасарна

  • Эм голбол үрээр тасарна

Хоршоо үг

  • тариа будаа — а.үр тариа, тарьж ургуулах олон төрлийн будаа; б.ургац

  • тариа ногоо — хүнсэнд хэрэглэх төрөл бүрийн будаа болон хүнсний ногоо

  • талх тариа — а.гурил болон гурилан бүтээгдэхүүн; б.хоол хүнс

  • тариа төмс — хүний хүнсэнд хэрэглэх гол хоёр таримал

  • эм тариа — эм болон тариур

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *tarïxan, equivalent to тарих (tarix, “to sow, to plant, to inject”) + -аа(н) (-aa(n)). Compare Dongxiang taran.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.