тээрэм

нэр үг/tʰeːrem/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

нэр үг

1.
Будаа тариаг гурил болгон тээрэмдэх хэрэгсэл

Англи утга

нэр үгmill

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	тээрэм
Харьяалахын тийн	тээрмийн
Заахын тийн	тээрмийг
Өгөх орших тийн	тээрэмд
Гарахын тийн	тээрмээс
Үйлдэхийн тийн	тээрмээр
Хамтрахын тийн	тээрэмтэй
Чиглэхийн тийн	тээрэм рүү
Олон тоо	тээрмүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

тээрэмд орох — тээрмээр гурил татах
тээрэм татах — тээрэм эргүүлж гурил хийх
тээрмийн морь — тээрэмд зүтгүүлэх морь, тээрмийн бул эргүүлэх морь
тээрмийн хүйс — тээрмийн чулууны голын нүх
тээрмийн чулуу — хавтгай болгон зассан, хоорондуур нь будаа хийн үрж гурил болгох зориулалтай чулуу
гар тээрэм — гараар эргүүлж будааг гурил болгох хэрэгсэл
салхин тээрэм — салхины хүчээр ажиллах тээрэм
усан тээрэм — усны хүчээр ажиллах тээрэм
цахилгаан тээрэм — цахилгааны хүчээр ажиллах тээрэм
морин тээрэм — будааг нунтаглах бул чулууг морины хүчээр эргүүлдэг тээрэм

Хэлц үг

Тээрэм илжиг хоёр ачиж ер тэнцэхгүй
Тэнэг мунхаг хоёр хэлэлцэж ер таарахгүй
Уулыг зааж
Тээрэм худалдах
Усыг зааж
Загас маймаалах

Зүйр цэцэн үг

Тээрэм шиг эргэх
Тэрэг шиг донслох
Тээрмийн хөлд тариа
Тэмээний хөлд голио

Үгийн гарал

From *tegirmän (“mill”), from Proto-Turkic *tegir- (“round, circle; to turn, to spin”). Compare with Kazakh диірмен (diyirmen), Southern Altai теермен (teermen), and Turkish değirmen.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.