Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

түрүү

нэр үгдайвар үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    Тарианы мөхлөгтсөн үзүүр
IIдайвар үг
  1. 1.
    Саяхан, тун саявтар, урдхан
  2. 2.
    Урд өмнө, өмнөхөн, урьдхан
IIIнэр үг
  1. 1.
    Толгой, тэргүүн, орой
  2. 2.
    шилжсэн утгаТэргүүн, магнай
  3. 3.
    Ургамлын жижиг толгой
IVнэр үг
  1. 1.
    хөх түрүү шавж. Ялаатай адил боловч биеэр том, шумуулын адил хүний цусаар хооллодог нэг зүйл шавж.
Vнэр үг
  1. 1.
    түрүү булчирхай биезүй. (эрэгтэй хүний сүнгийн булчирхай).
VIнэр үг
  1. 1.
    тэнэг түрүү (малын хошногоны бүдүүн үзүүр, алганагийн орчим газар).
нэр үг
  1. 1.
    үрт ургамал, ялангуяа эрдэнэ шишийн жимсний үзүүр хэсэг

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнтүрүү
Харьяалахын тийнтүрүүний
Заахын тийнтүрүүг
Өгөх орших тийнтүрүүнд
Гарахын тийнтүрүүнээс
Үйлдэхийн тийнтүрүүгээр
Хамтрахын тийнтүрүүтэй
Чиглэхийн тийнтүрүү рүү
Олон тоотүрүүнүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • тариан түрүү — тарианы үзүүр хэсэг

  • түрүү байсан — саяхан байсан, өмнөхөн байсан

  • түрүү ирсэн — саяхан ирсэн

  • түрүү буцсан — саяхан буцсан

  • үүний түрүү — үүний урьдхан

  • аль түрүү — хэдийнээ

  • түрүүнд яваа — урд яваа, эхэнд яваа

  • гол түрүү — тэргүүн хэсэг

  • хулгайн түрүү — хулгайч нарын ахлагч

  • түрүү сүүлгүй — эхлэл төгсгөлгүй

  • толгой түрүү өвдөх — толгой өвдөх

  • түрүү хэлбэрт баг цэцэг — урга. - бариулгүй цэцэгнүүд нь гол тэнхлэг дээрээ шууд ургадаг баг цэцгийн нэг зүйл

  • түрүү авах — уралдаан тэмцээнд манлайлах, түрүүлэх

  • түрүү морь — а.түрүүнд явах морь, б.түрүүлсэн морь

  • бөхийн түрүү магнай — бөхийн манлайлагч

  • үзүүр түрүү — бөхийн барилдаанд тунаж үлдсэн хоёр бөх

  • уулын түрүү — уулын орой

  • цэцгийн түрүү — цэцгийн жижиг толгой

  • дэрсний түрүү — дэрсний жижиг толгой

Хэлц үг

  • түрүү авах — түрүүлэх, тэргүүлэх

    Энэ бор даага бол улсын баяр наадамд олон удаа түрүү авсан шарга азаргын угшлын даага байгаа юм даа.

  • түрүүний бөөс малгайд гарах — даврах

    Түрүүний бөөс малгайд гарна гэгчээр юм болж байна (Ц.Уламбаяр, Зовлон жаргал).

  • түрүүлж дуугарсан хөхөөний ам хөлдөх — аливаа зүйлд бодлогогүй, хөнгөн хийсвэр хандаж дуугарсан хүн буруудах

    Харин ая дагийг нь олж ярихгүй бол түрүүлж дуугарсан хөхөөний ам хөлддөг шүү (“Цог” сэтгүүл).

  • Сүүлд ургасан эвэр

  • Түрүү ургасан чихнээс урт

  • Түргэн хийсэн

  • Түрүү эвдрэх

  • Түрүү болсон нь түүхий байдаг

  • Түрүү ирсэн нь эшгүй байдаг

  • Түрүү гарсан чихнээс

  • Сүүлийн ургасан эвэр

  • Сүүлд гарсан эвэр хатуу

  • Түрүү дуугарсан хөхөөний

  • Түүш нь хага хөлдөнө

  • Түрүү ихт төрийн түшиг

  • Таваг ихт тэрэгний түшиг

  • Түрүү морь сандрахгүй бол

  • Адуун сүрэг самуурахгүй

  • Түрүү нь хаашаагаа бол

  • Дорой нь тийшээ

  • Түрүү нь ямар бол

  • Туруу нь тийм

  • Туурай нь тийм

  • Цуяг нь ямар бол

  • Балин нь тийм

Зүйр цэцэн үг

  • Борооны түрүүнд шороо

  • Боохойн түрүүнд хэрээ

  • Түрүүнд дуугарсан хөхөөний ам хөлдөх

  • Түрүү гарсан чихнээс

  • Сүүлд ургасан эвэр урт

Хоршоо үг

  • толгой түрүү — а.хүн, амтны биеийн толгой хэсэг; б.юмны эх зах

  • түрүү магнай — тэргүүн магнай

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.