Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

удам

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

нэр үг
  1. 1.
    Угсаа, төрөл, язгуур
  2. 2.
    Цусаар дамжин уламжлах онцгой шинж
  3. 3.
    Амьтан, ургамлын онцгой сайн чанар

Ойролцоо үг

гаралүүлдэр угсаагарал үүсэлудам угсааудамшил

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнудам
Харьяалахын тийнудмын
Заахын тийнудмыг
Өгөх орших тийнудамд
Гарахын тийнудмаас
Үйлдэхийн тийнудмаар
Хамтрахын тийнудамтай
Чиглэхийн тийнудам руу
Олон тооудмууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • удам дагах — удмаа дуурайх, удмын хийж байсан зүйлийг өвлөн авч үргэлжлүүлэн хийх

  • удам дамжсан — үеэс үед уламжлагдан ирсэн

  • удам залгах — а.үр хүүхэдтэй болох; б.удмын хийж байсан зүйлийг үргэлжлүүлэн хийх

  • удам тасрах — үр хүүхэдгүй болж голомт нь эзэнгүйдэх

  • удмын бичиг — нэг удмынхны гарал үүсэл, төрлийн холбоог заасан жагсаалт

  • удмын сан — тухайн хүний өвөг дээдэс, эцэг эхийн удамтай холбоотой бүх мэдээллийг багтаасан мэдээллийн сан

  • бөхийн удам бий — бөх болох онцгой шинжийг эцэг өвгөдөөс уламжлан авсан

  • хурдан удмын морь — хурдан давхидаг онцгой чанарыг өмнөх үеээсээ уламжлан авсан морь

Хэлц үг

  • удмаа дуудуулах — а.удам судраа сөхүүлэх; б.муу нэртэй болох

  • Дээл муутын үртэс

  • Дээдэс муутын зулзага

  • Уг муутийн үртэс

  • Удам муутын зулзага

  • Уг муутын үрийг бүү ав

  • Удам муутын хоймор бүү суу

  • Удам дагадаг юм уу

  • Уруул дагадаг юм уу

  • Удам яривал

  • Улсыг донсолгомоор

  • Усны гүнээс загас айхгүй

  • Удам муутаас улс айхгүй

  • Утас тасрахаас биш

  • Удам тасрахгүй

  • Ууж нь муу боловч

  • Удам нь муугүй

  • Ухаан сайтын үзэг хурдан

  • Удам сайтын унаа хурдан

  • Үүд нь муу бол хоймор нь бүү суу

  • Удам нь муу бол охиныг нь бүү ав

Зүйр цэцэн үг

  • Удамт хүний үр

  • Угшилт гүүний унага

  • Удам яривал улсыг донсолгомоор

Хоршоо үг

  • удам угсаа — овог аймаг болон хүний үүсэл гарваль

  • удам судар — угсаа гарал, үүх түүх

  • удам үндэс — үндэс угсаа, үүсэл гарал

  • овог удам — өвөг дээсийн угсаа гарал

  • үе удам — тодорхой цаг хугацаанд амьдарч байсан - амьдарч буй) удмын хүмүүс

  • уг удам — угсаа гарал

  • ураг удам — удам угсаа

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.