ухамсар

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠤᠬᠠᠮᠰᠠᠷ

Тайлбар

нэр үг

1.
сэтгэл суд. Бодот ахуйг тусгах сэтгэхүйн дээд хэлбэр;
2.
Юмс үзэгдлийн мөн чанарыг танин мэдсэний үндсэн дээр тэдгээрийг задлан шинжилж, нэгтгэн дүгнэх мэдлэг
3.
буддизм.(пали: viññāṇa) Хүний өөрийгөө танин мэдэх, түүний амьдралд нөлөөлж буй янз бүрийн энергийг ялган таних чадварын зогсолтгүй урсгалыг хэлнэ. Ухамсар дотроо 4 давхаргатай. (оюуны, 5 мэдрэхүйн, дотоод, үйлийн үрийн)
4.
үйлдлээсээ өмнө анхааралтай бодох төлөв байдал

Англи утга

нэр үгconscience; consciousness

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	ухамсар
Харьяалахын тийн	ухамсрын
Заахын тийн	ухамсрыг
Өгөх орших тийн	ухамсарт
Гарахын тийн	ухамсраас
Үйлдэхийн тийн	ухамсраар
Хамтрахын тийн	ухамсартай
Чиглэхийн тийн	ухамсар луу
Олон тоо	ухамсрууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

ухамсар дорой — юмс үзэгдлийг танин мэдэж тэдгээрийг задлан шинжилж, нэгтгэн дүгнэлт хийх чадвар муу
ухамсар муутай — ухамсар дорой
ухамсрын хэлбэр — улс төр, хууль цааз, ёс суртахуун, шашин, гүн ухаан, урлаг
улс төрийн ухамсар — улс төрийн үүрэг хариуцлага, мэдлэг

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.