хажуу

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

нэр үг

1.
Юмны нэгэн тал
2.
Дэргэд, шадар
3.
Уулын хэвгий
4.
Гаднын, хөндлөнгийн
5.
шилжсэн утгаСацуу, зэ-рэгцээ, гадна, хооронд

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	хажуу
Харьяалахын тийн	хажуугийн
Заахын тийн	хажууг
Өгөх орших тийн	хажууд
Гарахын тийн	хажуугаас
Үйлдэхийн тийн	хажуугаар
Хамтрахын тийн	хажуутай
Чиглэхийн тийн	хажуу руу
Олон тоо	хажуугууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

баруун хажуу — баруун тал, баруун этгээд
зүүн хажуу — зүүн тал, зүүн этгээд
хажуу тал — хажуу этгээд, хажуу хэсэг
хажуугийн мэдрүүл — зарим хоёр нутагтан, авгалдай, загас, дугариг амтны мэдрэхүйн эрхтэн
хажуугийн ташилт — хажуугийн чиглэлийг хэвтээ хавтгайтай харьцуулахад үүсэх өнцөг
хажуугийн хатингарт хатуурал — тодорхойгүй шалтгаанаар үүсэж тархи, нугасны хөдөлгөөний мэдрэлийн эс зогсолтгүй хөнөөгдөж, булчин мах шуугдаж, гүн саажил үүсдэг төв мэдрэлийн тогтолцооны архаг, давших явцтай өвчин
хажууд суух — дэргэд суух
хажуугийн байрлал — гадаргыг бүрдүүлэгч уул, нуруу, толгодын хажуу бэл, зүг зовхис, зонхилох салхины чиглэлийн хувьд байрласан байрлал
уулын хажуу — уулын хэвгий хэсэг
хажуугийн хүн — гаднын хүн, хөндлөнгийн хүн
үзэхийн хажуу — үзэхийн зэрэгцээ
явахын хажуу — явахын зэрэгцээ

Хэлц үг

Хав загас халиун хөөж хэрэлдвэл
Хажуу дахь загасчны олз

Хоршоо үг

хажуу хавирга — хажуу тал, ойр дэргэд, хавь ойр, ойр тойрныхон
хажуу саахалт — ойр хавийн хүмүүс, зэргэлдээ амьдрах хүмүүс

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.