Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

хам

тэмдэг нэрнэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iтэмдэг нэр
  1. 1.
    Нэгдмэл, нэгдсэн, хамт, цуг
  2. 2.
    Тодорхой цаг үе
  3. 3.
    Нөхөр, найз, хамсаатан
IIтэмдэг нэр
  1. 1.
    хам тэрэг (эсгий бүхээгтэй мухлаг тэрэг, нүүдэл суудал хийхэд хүүхэд настныг авч явна).
IIIтэмдэг нэр
  1. 1.
    хам хум хорш. (а.замбараагүй, салан задгай; эндүү андуу, б.яаруу сандруу), хам хум хийх (ор нэр хийх, оронцоглох).

Ойролцоо үг

анд

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнхам
Харьяалахын тийнхамын
Заахын тийнхамыг
Өгөх орших тийнхамд
Гарахын тийнхамаас
Үйлдэхийн тийнхамаар
Хамтрахын тийнхамтай
Чиглэхийн тийнхам руу
Олон тоо—

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • хам бичвэр — бүтцэд нь орсон үг, хэллэгийн утгыг ерөнхий утгаас нь тодруулж болдог бичгийн, аман ярианы харьцангуй утга төгссөн хэсэг

  • хам бордоо — хоёр болон түүнээс дээш язгуур махбод агуулсан нийлмэл бордооны нэг төрөл

  • хам бүтэц хэл — шинж. - хэл зүйн тодорхой дүрмийн дагуу холбогдсон хэлэхүй дэх хэлний нэгжийн нэгдлийн үр дүн, цогц

  • хам дуулах — хамт дуулах

  • хам жимс — нэг жимс шиг харагдахуйц болтлоо нийлж ургасан олон жимс

  • хам орчин зүй — ургамал амьтны бүлэг зүйл, бүлгэмдэл, сав шим тогтолцоо тэдгээрийн орчин хоёрын харилцан холбоог судлах орчин зүйн салбар

  • хам сүв — ихэнх нугалмайтан амьтанд байдаг бэлгийн амсар, гургалдайн амсар нь нэгдмэл болсон гадагш онгойх төгсгөлийн өргөн хэсэг

  • хам цагийн зураг авалт — дүрс, дуу бичлэгийг зэрэг хийх зураг авалтын арга

  • хам шинж — эмгэг өвчний харилцан уялдаатай олон шинжийн цогцолбор

  • хам явах — хамт явах, цуг явах

  • хам үйлдвэр — үйлдвэрийн олон салаа мөчрийг нэгтгэсэн газар

  • хам хэрэг — олуул үйлдсэн хэрэг

  • хам цаг — тодорхой цаг үе

  • хам нөхцөл үйл үг хэл — шинж. - нэг үйлийг нөгөө үйлтэй нягт холбоотой буюу хамт гүйцэтгэх утгыг заах монгол хэлний нөхцөл үйл үгийн нэгэн хэлбэр

  • хам цагжуулал — хоёр юмуу хэд хэдэн үйл явдлыг хугацааны хувьд зохицуулан жигдрүүлэх нь

Хэлц үг

  • гал хам этгээд — дотны анд нөхөд

Хоршоо үг

  • хам ташир — цуг, хамт

  • хам хум — а.замбараагүй, салан задгай; эндүү андуу, б.яаруу сандруу

Товчилсон үг

  • АЦХХ — Амьсгалын Цочмог Халтай Хам шинж

  • ДДХ — Дархлалын Дутмагшлын Хам шинж

  • ДОДХ — Дархлалын Олдмол Дутмагшлын Хам шинж

  • ДОДХӨ — Дархлалын Олдмол Дутмагшлын Хам шинж Өвчин

  • ДОХ — Дархлалын Олдмолын Хам шинж

  • ДОХБЗХӨ — Дархлалын Олдмолын Хам шинж, Бэлгийн Замын Халдварт Өвчин

  • ДОХТҮТ — Дархлалын Олдмолын Хам шинжтэй Тэмцэх Үндэсний Төв

  • ДОХХ — Дархлалын Олдмол Хомсдолын Хам шинж

  • ДХХ — Дархлал Хомсдолын Хам шинж

  • ДХХШ — Дархлал Хомсдолын Хам Шинж

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.