хамба

нэр үг/ˈxamp/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг

1.
шашинШашны сүм хийдийг тэргүүлэн удирдах хүний тушаалын нэр

IIнэр үг

1.
Том дугуй хээтэй нэгэн зүйл торгоны нэр

IIIнэр үг

1.
хамба удвал урга. (нарийн иштэй, цагаан, улаан цэцэгтэй, олон наст өвслөг эмийн ургамал), хамба шаваг урга

Англи утга

нэр үгabbot; prior (of a monastery)

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	хамба
Харьяалахын тийн	хамбынW
Заахын тийн	хамбыгW
Өгөх орших тийн	хамбадW
Гарахын тийн	хамбаасW
Үйлдэхийн тийн	хамбаарW
Хамтрахын тийн	хамбатайW
Чиглэхийн тийн	хамба руу
Олон тоо	хамбанууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

дэд хамба — тэргүүн хамбын удаах тушаалтан
хамба торго — том дугуй хээтэй нэгэн зүйл торго
хамба хилэн — нявталхан тэгш үстэй хилэн
хамба хээ — торгоны том дугуй хээ
хамба магнаг — тачирхан үс бүхий нэг төрлийн магнаг

Хэлц үг

хамба суулгах — сур харвах тэмцээнд оноогүй хүнийг дахин харвах эрхийг нь хасаж шийтгэх
Хамба лам доошоо
Харийн данжаад дээшээ
Хамба лам хойморт
Хавсай боов тавагт
Хамба ламын багал нохой
Хамар тамхинд дурлана
Харчин вангийн тэмээ
Давстай ногоонд дурлана

Үгийн гарал

Inherited from Middle Mongol ᠬᠠᠮᠪᠤ (qambu), from Chinese 堪布 (kānbù), from Tibetan མཁན་པོ (mkhan po, “prior, abbot”), originally calqued from Sanskrit उपाध्याय (upādhyāya). Cognate with Buryat хамба (xamba).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.