хан

нэр үг/xaŋ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠠᠨ

Тайлбар

Iнэр үг

1.
хуучир. Аймгийг ахалсан хүнд олгодог цол
2.
хуучирсанОвог аймгийн тэргүүн, ахлагч, эртний Монголын эцгийн эрхэт ёсны үеийн зайран бөө, түүний цол;

IIнэр үг

1.
хан төмөр урга. (зөөлөн улангир газар үетэн ургадаг, үе бүрээс зүг бүрт хандсан салаа гарна, навч нь шувууны таваг хэлбэртэй бөгөөд том, ногоон цагт нь мал бараг иддэггүй, гандсан хойно нь мал иддэг нэгэн зүйл ургамал).

IIIнэр үг

1.
хан хийх (а.төмөрлөг зэргийн цохиход гарах дуу чимээ, цан хэнгэргийг дэлдэхэхэд дуу чимээ гарах; б.юмны үнэр ханхлан үнэртэх), үнэртэй ус хан хийх (үнэртэй усны үнэр гэнэт ханх тавих).

Англи утга

нэр үгarchduke; princely khan

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	хан
Харьяалахын тийн	ханыW
Заахын тийн	ханыгW
Өгөх орших тийн	хандW
Гарахын тийн	ханаасW
Үйлдэхийн тийн	ханаарW
Хамтрахын тийн	хантайW
Чиглэхийн тийн	хан руу
Олон тоо	хануудW

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

Сайн ноён хан — Төв Халхын баруун хэсгийн аймгийг ахалсан ноёны цол
Сэцэн хан — Төв Халхын зүүн хэсгийн аймгийг ахалсан ноёны цол
Богд хан уул — эрхэмлэн шүтэж тахидаг Богд уул
хан хурмаст — дээд тэнгэр, эзэн тэнгэр
хан хас — эрдэнэ. - эрдэнийн чулуу, хасын хамгийн дээд нь
хан боргоцой — урга. - а.Африк зэрэг халуун бүсийн оронд ургадаг тураг мод; б.тус модонд ургадаг шүүслэг, амтлаг том, боргоцой хэлбэрт жимс

Хэлц үг

хан тэнгэрийн оронд залрах хүндэт — нас барах
Тойн хүний хамаг эрдэм дотор нигүүлсэхүй сэтгэл нэн эрдэнэ
Хан хүний гучин таван эрдэм дотор хайрлах сэтгэл нэн эрдэнэ
Хайран биеийг нас дарна
Хан уулыг цас дарна
Хан уулыг цас дарах
Хамаг амьтныг нас дарах
Хан уулыг цас дардаг
Хайран биеийг нас дардаг
Хан уулын ард
Хатан Туулын хөндийд
Хан уулын чөтгөр хамрын тамхинд дурлана
Харчин вангийн тэмээ бинлин идэхийг дурлана
Хан уулын чөтгөр хар тамхинд дурлана
Хирээ мэдэхгүй хэрээ луугийн маханд дурлана
Хан уулын энгэрт
Хар хэрээ шарлана
Хан хийх цагаагүй байж
Харийн чихэрт санаархах гэх шиг
Хан хөхийн гиваан
Алтан хөхийн сэндэр

Үгийн гарал

From Classical Mongolian ᠬᠠᠨ (qan). Compare Manchu ᡥᠠᠨ᠌ (han).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.