хилэн

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠢᠯᠢᠩ

Тайлбар

Iнэр үг

1.
Хөвөн, мяндас зэргээр нэхэж хийсэн нэгэн зүйл үсэрхэг бараа
2.
Гялтганасан, зөөлөн

IIнэр үг

1.
Уур, урин

IIIнэр үг

1.
амьтанХамар дээрээ нэг буюу хоёр эвэртэй сүүн тэжээлт амьтан; хирс.

IVнэр үг

1.
Дурс гуужсан мод

Англи утга

нэр үгvelvet; velour; plush

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	хилэн
Харьяалахын тийн	хилэнгийн
Заахын тийн	хилэнг
Өгөх орших тийн	хилэнд
Гарахын тийн	хилэнгээс
Үйлдэхийн тийн	хилэнгээр
Хамтрахын тийн	хилэнтэй
Чиглэхийн тийн	хилэн рүү
Олон тоо	хилэнгүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

битүү хилэн — бүдүүвтэр хилэн
тансар хилэн — савх мэт урт судалтай хилэн
хамба хилэн — нарийн сайн хилэн
ямаан хилэн/тачир хилэн — нэлээд бүдүүвтэр, тачир үстэй хилэн
хилэн малгай — шовгор оройтой, нарны цацрагийг төлөөлсөн гучин хоёр ширээстэй, оройдоо улаан өнгийн гогцоо бүхий сампинтай, ардаа өлзий зангидсан улаан залаатай монгол үндэсний зуны гоёлын малгай
хилэн хар — гялтганасан хар
хилэн төрөх — уурлах, хилэгнэх
хилэн бадрах — ихэд уурлан бухимдах
хилэн дарагдах — уур бухимдал байхгүй болох
хилэн хожгор — огт үсгүй, үс ургахгүй хожгор

Хэлц үг

Омог хөдлөөд зовно
Хилэн цохилоод сөнөнө
Хилэн ихт омгондоо сүйрнэ
Хилэнц ихт үйлэндээ сүйрнэ
Хилэн ихтийг аргаар өнгөрөө
Хилэнц ихтийг номоор тэтгэ
Хилэн хорслоос үүснэ
Хилс буруугаас үүснэ
Хилэн хэдий их боловч ёсноос гарахгүй
Хир хэдий зузаан боловч хужраас гарахгүй
Хилэн хэдий их боловч ёсноос гарч чадахгүй
Хур хэдий зузаан боловч газраас салж чадахгүй
Хэр хэрдээ
Хилэн хардаа

Хоршоо үг

урин хилэн — дургүйцэн хорсох байдал, уур бухимдал
уур хилэн — хорсол, бухимдал

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.