Үндсэн хэсэг рүү шилжих

хошного

нэр үг/xɔʃnəɢ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠣᠰᠬᠢᠨᠠᠭ

Тайлбар

нэр үг
  1. 1.
    биеийн тамирХүн амьтны олгойн доорх хос гэдэсний нугалаанаас доош өтгөн мөр үзэх сүв хүртэлх хэсэг

Англи утга

  • нэр үгrectum

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнхошного
Харьяалахын тийнхошногоны
Заахын тийн—
Өгөх орших тийнхошногонд
Гарахын тийнхошногоноос
Үйлдэхийн тийн—
Хамтрахын тийнхошноготой
Чиглэхийн тийнхошного руу
Олон тоохошногонууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • хошного чихэх — малын хошногонд мах өөх зэргийг алаглуулан хийх

  • хошного урвах — хошногоны салст урваж гаран хошногоны нүхээр унжих эмгэг, цагаан мах гарах

  • хошногоны гүвдрүү — өтгөн мөр үзэх сүвний дотоод ба гадаад орчинд гарах яр өвчин

  • хошногоны түрий — хошногийн бүдүүн үзүүр

  • хошногоны нүх — бүдүүн гэдэсний төгсгөлийн сүв

Хэлц үг

  • хошногонд нь давс хийх — хашраах, залхаах

  • Хойд эх энэрэл үгүй

  • Хошного шөл үгүй

  • Хоормог шиг холилдон

  • Хошного шиг алаглах

  • Хуурмаг шиг холилдож

  • Хошного шиг чихэлдэнэ

Зүйр цэцэн үг

  • Хошногонд өөх чихэж

  • Хумагт тос цутгах

  • Хошногонд өөх бүү чих

Үгийн гарал

Cognate with Buryat хошхоног (xošxonog) and Kalmyk хошхнг (xoşxng), featuring irregular loss of -хо- (-xo-). Perhaps from a Turkic language, see Proto-Common Turkic *kušgun (“crupper”, reconstruction uncertain). Alternatively a native derivation equivalent to хос (xos, “sheep colon”) + *хоног (*xonog), the second part being unidentified.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.