хур
Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй
Тайлбар
- 1.Удаж, хуримтлагдсан юм
- 1.амьтанӨнгө харавтар, бие хавтгай, сүүл охор, ургамлын нахиа, шавжаар идэшлэдэг, модонд оршдог, агнуурын шувуу
- 1.Агаарын тунадас, цас бороо
- 1.хур хар чимээ. (а.адгуус амьтны хамраа дуугарган догширох дуу чимээний байдал; б.хүний уур хилэн бадарч, догшин аашлах байдал).
- 1.агаар мандалд хий төлөвөөс шингэн төлөвт орсон уур ус болон дуслах
Англи утга
- нэр үгprecipitation (water falling from the atmosphere in any form)
- нэр үгblack grouse
- тэмдэг нэрlast year's
- аялга үгonly used in хур хар (xur xar)
Тийн ялгал
| Нэрлэхийн тийн | хур |
|---|---|
| Харьяалахын тийн | хурын |
| Заахын тийн | хурыг |
| Өгөх орших тийн | хурд |
| Гарахын тийн | хураас |
| Үйлдэхийн тийн | хураар |
| Хамтрахын тийн | хуртай |
| Чиглэхийн тийн | хур луу |
| Олон тоо | хурууд |
Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.
Нийлмэл үг
хур азарга — а.азарга тавьсан цагаас биед нь гар хүрээгүй эмнэг азарга; б.хур дэлтэй азарга
хур аргал — тухайн жилдээ түлж бараагүй үлдсэн аргал
хур баян — үе улиран хуримтлуулж цуглуулсан эд хөрөнгөтэй хүн
хур бэлчээр — а.ерөөс мал ороогүй нөөц бэлчээр; б.жилийн жилдээ нөөцтэй байдаг бэлчээр
хур гуниг — удаан хугацааны гуниг
хур дэл — а.морь малын мундааны орчмын хяргаагүй үлдээсэн хэсэг; б.хяргалгүй жил өнжүүлсэн дэл
хур таргатай мал — удаан хугацаагаар унаж эдлэлгүй таргалуулсан мал
хур өвс — урьд жил нь хэрэглээгүй өнжмөл өвс
хур орох — а.мал сүрэг хур таргатайгаар онд орох; б.бороо цас орох
хур салаа — элэгдсэн модноос дахин ургасан, нарийн салаа мөчир
хур сонгино — тарьсан газартаа жил өнжиж ургасан сонгино
хур тавих — морь, унаа зэргийг хэдэн жилээр унаж эдлэхгүйгээр сүрэгт нь тавих
хур тарга — тарга алдалгүй онд орсон малын хуучин тарга
хур тариа — а.хуучин гуурснаас ургасан тариа; б.жил удаан хадгалсан тарианы зүйл
хур хөрөнгө — олон жил хурааж цуглуулсан эд хөрөнгө
хур хүч — тэжээвэр малын жил өнжсөн тарга
хур цас — салхи, нарны нөлөөнөөс тусгаарлагдсан газарт, жилийн турш болон улирлын цасан бүрхэвч тогтдог хугацаанаас удаан хугацаагаар хайлдаггүй цас
хур чийг — бороо тасралтгүй орж байсан газрын хөрсний чийг
гургуул
хур буух — цас бороо орох, тунадас унах
хур хэмжүүр — хур тунадасны хэмжүүр
хурын улирал — бороо хур элбэг ордог улирал
хурын үүл — борооны үүл
хурын хөл татрах — хур борооны улирал дуусах цаг
Хэлц үг
Тэнэг хүн тэхтэй мөргөлдөх
Хур тэнэг хуцтай мөргөлдөх
Хилэн хэдий их боловч ёсноос гарч чадахгүй
Хур хэдий зузаан боловч газраас салж чадахгүй
Хур борооны дараа цэцэг дэлгэрэх
Хур дууны дараа сэтгэл санаа тэнийх
Хур буудаад
Хуц онох
Хур гэдэг үүл
Хувь гэдэг ерөөл
Хур тарган эцдэггүй
Хурга үр салдаггүй
Баз тарган эцдэггүй
Багын үр салдаггүй
Хур ус өнгөрвөл
Хурмал загас шүүнэ
Хурим хийв гэж хүүхэддээ хоол өгөлгүй битгий бай
Хур оров гэж адуугаа услалгүй битгий бай
Зүйр цэцэн үг
Хур тарган эцдэггүй
Хурга үр салдаггүй
Баз тарган эцдэггүй
Багын үр салдаггүй
Хур борооны дараа цэцэг дэлгэрэх
Хур дууны дараа сэтгэл санаа тэнийх
Хур гэдэг үүл
Хувь гэдэг ерөөл
Хурын хойдох нар илчтэй
Худлын хойдох ичгүүр шившигтэй
Хоршоо үг
хур бороо — агаарын тунадас
нар хур — нар болон хур бороо
хур тунадас — үүл, манангаас газарт буух агаарын чийг
хур ус — а.бороо хур; б.зурхай. сарны зурхайн ёсны жилийн хорин дөрвөн улирлын нэгний нэр, аргын улирлын хоёрдугаар сарын хорьд орчим тохиолдоно
Үгийн гарал
From Proto-Mongolic *kura, compare Dongxiang ghura.
Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.