хэм

нэр үг/ˈxem/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠡᠮ

Тайлбар

Iнэр үг

1.
Цаг хугацааны хэмжээ
2.
Юмны их бага, өргөн нарийн, өндөр нам, багтаамж зэргийн хэр хэмжээ
3.
шилжсэн утгаЮмны уг байсан янз байдал
4.
шилжсэн утгаЗүрхний цохилт
5.
шилжсэн утгаАливаа зүйлийн горим, журам
6.
шилжсэн утгаАриг гам

IIнэр үг

1.
биеийн тамирХавирга, өвчүү зэрэг хавтгай яс, чөмөгний булуу зэргийн цөм болдог, чөмөг агуулсан сэвсгэр яс

Ойролцоо үг

нэг янзын уйтгартай амьдралд орох хэмнэл

Англи утга

нэр үгdegree (temperature)

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	хэм
Харьяалахын тийн	хэмийн
Заахын тийн	хэмийг
Өгөх орших тийн	хэмд
Гарахын тийн	хэмээс
Үйлдэхийн тийн	хэмээр
Хамтрахын тийн	хэмтэй
Чиглэхийн тийн	хэм рүү
Олон тоо	хэмүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

өдрийн уртын хэм — өдрийн үргэлжлэх хэмжээ
шөнийн богинын хэм — шөнийн богинын хэмжээ
дулааны хэм цаг — уур. - дулааны хэмжээ
нимгэн зузааны хэм — юмны нимгэн зузааны хэмжээ
өндрийн хэм — өндрийн хэмжээ
өргөний хэм — өргөний хэмжээ
хол ойрын хэм — хол ойрын хэмжээ
өвчин нь хэмдээ байх — өвчин нь уг янзандаа байх
зүрхний хэм алдах — зүрхний цохилтын хэмжээнээс алдагдах
халаалтын хэм алдагдах — халаалтын горим зөрчигдөх
хэм суух — яс сиймийж хэмтэй болох

Хэлц үг

Хэр хэрдээ
Хэм хэмдээ

Хоршоо үг

хэм хэмжээ — а.аливаа зүйлийн их багын хэр хэмжээ; б.тогтоосон норм, дэг ёс
хэм гам — ариг гам

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.