Үндсэн хэсэг рүү шилжих

хэмлэх

үйл үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iүйл үг
  1. 1.
    Дуу, шүлэг зэргийн ая айзмыг жигд хэмтэй болгох
  2. 2.
    Юмыг хэмжээлэх, хэм хэмжээтэй болгох
  3. 3.
    шилжсэн утгаХүнийг үгээр өдөж дайрах, хадрах
IIүйл үг
  1. 1.
    Яс зэрэг хатуу юмыг бага багаар мэрэх, тос шүлтийг нь амтлах
  2. 2.
    Хужиршсан малын гутал хувцас мэтийн элдэв юмыг зажлах;

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)хэмлэх
Одоо ирээдүй цаг (-на)хэмлэнэ
Өнгөрсөн цаг (-лаа)хэмлэлээ
Өнгөрсөн цаг (-в)хэмлэв
Өнгөрсөн цаг (-жээ)хэмлэжээ
Үйлдсэн нэр (-сан)хэмлэсэн
Хэвшсэн нэр (-даг)хэмлэдэг
Холбох нөхцөл (-ж)хэмлэж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)хэмлээд
Болзох нөхцөл (-вал)хэмлэвэл
Хүсэх (-маар)хэмлэмээр
Захирах (-аарай)хэмлээрэй
Үгүйсгэх (-хгүй)хэмлэхгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • хөгжмийн аяыг хэмлэх — хөгжмийн аяыг жигд хэмтэй болгох

  • уртыг нь хэмлэх — уртыг нь хэмжээлэх

  • цагийг хэмлэх — цагийг хэм хэмжээтэй болгох

  • үгээр хэмлэх — үгээр хүнийг өдөж хадрах

  • ааруул хэмлэх — ааруул мэрэх

  • амгайвчаа хэмлэх — морь хазаарынхаа амгайвчийг амаараа мэрэх

  • яс хэмлэх — ясыг зажлах, үйрүүлэх

  • ажаа хэмлэсээр байгаад дуусгах — ажлаа бага багаар хийж дуусгах

Хэлц үг

  • бие биеэ хэмлэх — бие биеэ үгээр дайрах

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.