хөнжил

нэр үг/xɵnt͡ɕəɮ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠥᠨᠵᠢᠯᠡ

Тайлбар

нэр үг

1.
Нөмрөх, хучихад хэрэглэх нэгэн зүйл хучлага

Англи утга

нэр үгblanket

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	хөнжил
Харьяалахын тийн	хөнжлийн
Заахын тийн	хөнжлийг
Өгөх орших тийн	хөнжилд
Гарахын тийн	хөнжлөөс
Үйлдэхийн тийн	хөнжлөөр
Хамтрахын тийн	хөнжилтэй
Чиглэхийн тийн	хөнжил лүү
Олон тоо	хөнжлүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

хөнжил хавах — даавууны завсар хөвөн болон, өд хийж хол хол нэвт оёх
хөнжил тийрэх — нойрон дундаа хөнжлөө хөлөөрөө жийж холдуулах
хөнжилдөө орох — унтахаар хэвтэх
өдөн хөнжил — өдөөр хийсэн хөнжил
хөвөнтэй хөнжил — хөвөнтэй хучлага
нэхий хөнжил — нэхий хучлага

Хэлц үг

хөнжилдөө хөлөө жийх — жаргал цэнгэл эдлэх, амар заяа үзэх, бие сэтгэл амар байх
хөнжил нэгтэй — санаа нэгтэй, дотно харьцаатай
Чингис хааны хөнжил нэгтэй анд нөхөр нь байсан Жамух, хожим нь харин хөнөөл ихтэй атаатан дайсан нь болоод урван оджээ (Хэ.Буянбат, Эрээн гуай).
хөнжлийнхөө хэрээр жийж, адууныхаа хэрээр исгэрэх/хашхирах — хэрээ мэдэж, бяруу таних
Хүн бас хэмжээгээ мэдэж хэлэх ярихаа цэгнэмээр юм. Хөнжлийнхөө хэрээр жийж, адууныаа хэрээр исгэр гэдэг үг байдаг шүү дээ.

Зүйр цэцэн үг

Хөнжлийн хэрээр хөлөө жийх

Хоршоо үг

хөнжил дэвсгэр — нөмөрч унтах, дэвсэж хэвтэх зүйл
хөнжил гудас — хөнжил дэвсгэр

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *könjile, perhaps somehow related to Proto-Turkic *kȫn (“leather, hide”). Compare Dongxiang gonzheilie, Bashkir күн (kün).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.