Үндсэн хэсэг рүү шилжих

хөрс

нэр үг/xors/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠥᠷᠦᠰᠦ

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    Ус, агаар, амьд организмын нөлөөгөөр чулуун мандлын гаднах өнгөн хэсэг хувиран өөрчлөгдөж үүссэн, өөр хоорондоо гарал үүслийн нягт шүтэлцээ бүхий үе давхаргуудын байгалийн тогтоц
  2. 2.
    Арьсны үсгүй тал
IIнэр үг
  1. 1.
    Арьс, хальс
IIIнэр үг
  1. 1.
    Юмны чанар байдал
IVнэр үг
  1. 1.
    250 метртэй тэнцэх уртын хэмжээ.
нэр үг
  1. 1.
    ямар нэг зүйлийн үндэс суурийг хангах нь харилцаа
  2. 2.
    ямар нэгэн газар байрлалыг байлдаж эзлэх

Ойролцоо үг

Англи утга

  • нэр үгdirt, turf; peel, shell; quality, stature; a unit of length equal to 250 meters

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнхөрс
Харьяалахын тийнхөрсний
Заахын тийнхөрсийг
Өгөх орших тийнхөрсөнд
Гарахын тийнхөрснөөс
Үйлдэхийн тийнхөрсөөр
Хамтрахын тийнхөрстэй
Чиглэхийн тийнхөрс рүү
Олон тоохөрснүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • хөрс сайжруулалт — хөрсний үржил шимийг дээшлүүлэх, хөрс үүсэх нөхцөл, шинж чанарыг үндсээр нь сайжруулах иж бүрэн арга хэмжээ

  • хөрс судлах — газрын гадарга судлах

  • хөрс судлал — ш.у. - газрын өнгөн гадаргууг судлах ухаан

  • хөрс судлалч — газрын өнгөн гадаргуугийн судлалд мэргэжсэн хүн

  • хөрс үүсэх үйл явц — хөрсөнд явагддаг энерги, бодосын шилжилт, хөдөлгөөн, хувирал өөрчлөлттэй холбоотой үйл явц

  • хөрс хужиртах — хөрс хужир ихтэй болох

  • хөрс хуулалтын ажил — орд газрыг ил аргаар ашиглахад ашигт малтмалын биетийг хучиж буй хөрс, чулуулгийг зайлуулах ажиллагаа

  • хөрсний зураг — хөрсний газар зүйн байршил, тархалт, хөрс болон хөрс үүсгэгч чулуулгын механик бүтэц бүрэлдэхүүн тэдгээрийн гарал үүслийн хэв шинжийг илэрхийлдэг зураг

  • хөрсний үржил шим — ургамлыг ус агаар, шим тэжээлийн бодосоор тасралтгүй хангах хөрсний чадвар

  • хөрсний эвдрэл — хөрсний үе давхарга муудаж, хөрсний бүрхэвч эдврэх үйл явц

  • хөрсөн доорх ус — газрын хэвлийн ус

  • газрын хөрсний байдал — газрын өнгөн гадаргуугийн байдал

  • дэлхийн хөрс — дэлхийн өнгөн гадаргуу

  • зөөлөн хөрс — зөөлөн гадарга, зөөлөн шороо

  • шал хөрс — говь цөл газрын хотгор хонхор газар тохилддог, дээд талдаа хагарч хатсан шаварлаг хөрс

  • хөрс зузаан — арьс нь зузаан

  • хөрс нимгэн — арьс нь нимгэн

  • шарханд хөрс суух — шарх биежин, гадуур хальстай болох

  • хамгааллын хөрс — хамгааллын бүрхүүл

  • хөрс муутай — чанар муутай, чанаргүй

  • хөрс сайтай — чанар сайтай, чанартай

  • хөрстэй хүүхэд — торниун, чийрэг хүүхэд

  • хөрстэй мал — тарга тэвээрэг сайтай мал

Хэлц үг

  • газрын хөрснөөс арчих — юу ч үгүй болгох

  • хөрсөө эргүүлэх — царай өгөхгүй байх

    Тэр явдлаас хойш хөрсөө эргүүлж, царай өгөхөө байсан даа.

  • ↑ газрын хөрснөөс арчих

  • Хөрс муудвал элс болно

  • Хүлэг муудвал явган болно

Хоршоо үг

  • арьс хөрс — хүн, амьтны биеийн гадуурх бүрхэвч

  • үс хөрс — малын арьсны үс болон суурь гадар

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *körisün (“crust”), compare Daur kurs.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.