цав

нэр үгсул үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг

1.
хүндэтгэлЛам хуврагийн зоог

IIнэр үг

1.
Юманд гарсан ан гав

IIIсул үг

1.
Ца-гаар эхлэсэн үгэнд хүч нэмэгдүүлэх сул үг, маш нэн

IVнэр үг

1.
Уулын хоёр талын жигүүрийн өндөр газар.

Vнэр үг

1.
цав толгод (өргөн налуу суултаар, эмх замбараагүй тархсан толгод, бүлэг толгодын хэлбэр бүхий хотгор гүдгэрийн хэв шинж).

VIнэр үг

1.
яв цав хорш. (яг таг, илүү дутуугүй, тохиромжтой), яв цав таарах (яг таг таарах), яв цав нийлэх (яг нийлэх, нэн тохирох), яв цав хийсэн ажилсаг залуу (нэн хэрсүү, ажилсаг залуу).

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	цав
Харьяалахын тийн	цавын
Заахын тийн	цавыг
Өгөх орших тийн	цавд
Гарахын тийн	цаваас
Үйлдэхийн тийн	цаваар
Хамтрахын тийн	цавтай
Чиглэхийн тийн	цав руу
Олон тоо	цавууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

цаваас хүртэх — та нар тэнэг
цавын зоог — бас л тэнэг
цагаан цав — бас дахиад тэнэг
цав гарах — ахиад л тэнэг
цав суух — маш тэнэг
цав цагаан — машын маш тэнэг
цав цайм — ёстой тэнэг
цав цагаан гичгэнэ — тэнгүүд. - бүр тэнэг малууд

Хэлц үг

цав бариулах — будаалах, идүүлэхийг хошигносон утга
Сүн Юн Ёо, Туяатайгаа хоёулаа нэг газар зайтай хүрч ноосондоо хоол бэлтгэж чанаад, бүдүүн төмөр суулгаар дамнаж ирээд өдөрт гурав удаа “цав бариулдаг” байлаа (Өлзийбат, Солонгос хүүхний сэтгэл).
цавын будаа идэх — лам болохыг хошигносон хэллэг
Цавын будаа иднэ гэдэг чинь лам болно гэсэн үг, цавуутай толгой тэвэрнэ гэвэл эхнэр авна гэсэн үг гэж Гэгээн мэдэмхий хэлжээ (Ч.Лодойдамба, Тунгалаг тамир).
Хоёр сүмийн хооронд
Цав ч үгүй
зад ч үгүй
Цав цагаанаас
Бов бор дээр
Цаг мэдэхгүй хүн ядарч үхнэ
Цав мэдэхгүй хүн өлбөрч үхнэ
Цэх өндөр хугарахад хялбар
Цав цагаан хиртэхэд хялбар

Хоршоо үг

цав жид — лам хуврагуудын зоог
цав идээ — лам нарын үдийн зоог
цав манз — лам хуврагуудын зоог
цав цай — лам хуврагуудын хоол унд
цав зоог — хүндэтгэлийн идээ
ан цав — гав цав
гав цав — юмны хагарч цуурсан хэсэг
яв цав — яг таг, илүү дутуугүй, тохиромжтой

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.