цагаа

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг

1.
Буцалгасан айраг, тараг хоормог, аарц

IIнэр үг

1.
Хүн, малын нүдэнд тогтсон цэгээн юм

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	цагаа
Харьяалахын тийн	цагааны
Заахын тийн	цагааг
Өгөх орших тийн	цагаад
Гарахын тийн	цагаанаас
Үйлдэхийн тийн	цагаагаар
Хамтрахын тийн	цагаатай
Чиглэхийн тийн	цагаа руу
Олон тоо	цагаанууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

цагаа амраах — буцалгасан цагааг тогоотой нь тавьж зөөгшүүлэх
цагаа уух — а.хоормог, аарц уух; б.шилж. айлд зарцлагдах
цагаа шүүх — зөөг болсон цагааг таар хүүдийд хийж, шар сүүг нь шүүж аарц болгох
цагаа тогтох — нүдэнд цагаа унах
цагаа унах — нүдэнд цэгээн юм тогтох, бүрхэх
нүдний цагаа — нүдэнд үүсэх цагаан толбо
нүдний цагаан — нүдний цэцгийн гадуурх бүрхэвч

Хэлц үг

цагаа тасрах — идэх юмгүй болох
цагаа уух — зарцлагдах
Энэ айлын цагааг нь ууж явсан юм болохоороо яаж муу хэлэх вэ. Ядарч явах үед минь хаяандаа авсан болохоор нь талархдаг юм.
↑ буянтай айлын цагаа хутгах
Улирал буумагц шар алтны өнгө хувьсана
Цагаа ирмэгц хөх төмөр гэрэлтэн үзэгдэнэ
Цагаа алдсан тариа төрөхөд бэрх
Чармайлгаа алдсан хүн давшихад бэрх
Цагаа ирэхэд
Цагаан мөнгө ч харладаг
Цагтаа сажилдаг
Цагаа болоход жороолдог
Цаст уулын цагаан арслан
Цагаа ирэхээр шоргоолжинд баригдах

Хоршоо үг

аарц цагаа — буцалгаж шүүсэн аарц
идээ цагаа — цагаан идээ
сүү цагаа — сүү болон түүгээр хийх идээ

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.