Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

цайх

үйл үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

үйл үг
  1. 1.
    Юмны өнгө, зүс цайвар болох, бууралтах, цайрах
  2. 2.
    Зэвхийрэх, хужийх
  3. 3.
    шилжсэн утгаГийх, гэгээ орох
  4. 4.
    шилжсэн утгаХөрөнгө, юм нь барагдаж, хоосрох, үгүйрэх
  5. 5.
    шилжсэн утгаЦагаанд идээнд цадах, ханах
  6. 6.
    шилжсэн утгаИчих, эмээх, зовохоо, мэдэхгүй болох
  7. 7.
    шилжсэн утгаТээрэмдсэн будааны аага хальс арилах
  8. 8.
    шилжсэн утгаЮманд дадах, гарших, мэргэших, дадлагажих
  9. 9.
    шилжсэн утгаХилс хэрэг нь цагаатах
  10. 10.
    шилжсэн утгаУчир битүүлэг санаа бодол нь зөвтөж сэтгэл амрах
  11. 11.
    шилжсэн утгаМалын сүү

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)цайх
Одоо ирээдүй цаг (-на)цайна
Өнгөрсөн цаг (-лаа)цайлаа
Өнгөрсөн цаг (-в)цайв
Өнгөрсөн цаг (-жээ)цайжээ
Үйлдсэн нэр (-сан)цайсан
Хэвшсэн нэр (-даг)цайдаг
Холбох нөхцөл (-ж)цайж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)цайгаад
Болзох нөхцөл (-вал)цайвал
Хүсэх (-маар)цаймаар
Захирах (-аарай)цайгаарай
Үгүйсгэх (-хгүй)цайхгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • үс цайх — үс цайвар өнгөтэй болох, бууралтах

  • хувцас цайх — хувцасны өнгө цагаавтар болох, өнгө нь алдагдаж хужийх

  • царай нь цайх — а.царай нь цагаан болох; б.царай нь зэвхийрэх

  • улаан цайм авах — илэрхий авах

  • үүр цайх — үүр хаяарч, гэгээ орох

  • данс цайх — дансандаа юу ч үгүй болох

  • хөрөнгө нь цайх — хоосрох, үгүйрэх

  • гэдэс цайх — цагаан идээнд цадаж ханах

  • цайчихсан амьтан — ичих эмээхээ барчихсан хүн

  • будаа цайх — будааны аага хальс арилах

  • ажилд цайх — хийж буй ажилдаа дадлагажих, мэргэших

  • хэрэг нь цайх — хилс хэрэг нь цагаатах

  • сэтгэл нь цайх — сэтгэл нь онгойх, амрах

  • цайх муутай — сүү муутай

  • цайх сайтай — сүү сайтай

  • хонь цайх сайтай төллөх — хонь сүү сайтай төллөх

Хэлц үг

  • улаан цайм — а.илэрхий, шууд; б.ичихийг мэдэхгүй байх

  • гар цайх — гар хоосон болж, байдгийгаа барах

  • тамаа цайх — а.ихэд зовох зүдрэх; б.тамтаггүй буруу явсаныхаа үйлийн үрийг эдлэх

  • ↑гар цайх

  • ↑ голомт цайх

  • ↑ тамаа цайх

  • ↑ яс цайх

  • ↑ ясаа цайтал хүлээх

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.