Үндсэн хэсэг рүү шилжих

цахилгаан

нэр үгтэмдэг нэр[tsʰæxɘ̆ɮʁäɴ]

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    Гэрэл гаргах, машин механизм, багаж төхөөрөмж зэргийг ажиллуулахад хэрэглэх нэг зүйл эрчим хүч
  2. 2.
    Агаарт эерэг сөрөг цэнэг хуралдан харшилдсанаас үүлний давхаргад гялсхийн үзэгдэх гэрэл
  3. 3.
    Агаараар дамжуулах мэдээ
  4. 4.
    шилжсэн утгаМаш хурдан, түргэн
IIнэр үг
  1. 1.
    Уут, савны ам амсар, хувцасны энгэр зэргийг хаах, нээхэд зориулагдсан зүйл
нэр үг
  1. 1.
    цахилгаанаар илгээх зурвас

Ойролцоо үг

Англи утга

  • нэр үгelectricity; lightning; telegram, telegraph
  • тэмдэг нэрelectric; electrical; lightning (extremely fast or sudden)

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнцахилгаан
Харьяалахын тийнцахилгааны
Заахын тийнцахилгааныг
Өгөх орших тийнцахилгаанд
Гарахын тийнцахилгаанаас
Үйлдэхийн тийнцахилгаанаар
Хамтрахын тийнцахилгаантай
Чиглэхийн тийнцахилгаан руу
Олон тооцахилгаанууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • цахилгаан авто машин — дуу чимээгүй, хорт хий гаргадаггүй, хурдлах чадвар сайтай, аккумляторын батарейгаар тэжээгддэг нэг юмуу хэд хэдэн цахилгаан хөдөлгүүрээр ажилладаг автомашин

  • цахилгаан багтаамж — дамжуулагч биедээ хичнээн цэнэг авч чадахыг үзүүлэх хэмжигдэхүүн

  • цахилгаан бичиг — хуучир. - цахилгааны хүчээр ялгарах бичиг

  • цахилгаан бичлэг зүй — янз бүрийн материал дээр өнгөт дүрс буулгах цахилгаан ба соронзон аргын цогцолбор

  • цахилгаан бягтруул — хуучир. - пянзанд бичсэн дууг сонсох төхөөрөмж

  • цахилгаан гагнуур — төмрийн зүйлийг цахилгаан гүйдлийн хүчээр гагнах гагнуур

  • цахилгаан гүйдэл — электрон, ион зэрэг цэнэгт бөөмсийн чиглэж жигдэрсэн урсгал

  • цахилгаан гэрэл — цахилгаан гүйдлийн хүчээр асах гэрэл

  • цахилгаан дамжлага — цахилгаан эрчим хүчийг төмөр утсаар дамжуулан хэрэгцээтэй газар хүргэх ажиллагаа

  • цахилгаан дамжуулалт — цэнэгт бөөмс /электрон, ион/ бүхий бодосын гүйдэл зөөж чадах шинж

  • цахилгаан гялсхийх — цахилгаан маш хурдан гэрэлтээд өнгөрөх

  • цахилгаан жирэвхийх — цахилгаан гэнэт үзэгдэх

  • цахилгаан улсхийх — холоос цахилгаан цахих нь үзэгдэх

  • цахилгаан цахих — цахилгаан гялсхийх

  • цахилгаан мэдээ — а.хуучир. цахилгаан соронзон долгионы тусламжтайгаар агаараар дамжуулан цахилгааны хүчээр илгээх мэдээ; б.мөн тийм мэдээ бүхий хуудас

  • цахилгаан явуулах — цахилгаан мэдээ илгээх

  • баярын цахилгаан — талархлын цахилгаан утас

  • яаралтай цахилгаан — яаралтай түргэн мэдээ

  • цахилгаан дайн — а.ХХ зууны эхнээс германы милитаризмын үзэл сурталчдын боловсруулсан, богино хугацаанд эзлэн түрэмгийлэх дайн хийх тухай онол; б.маш хурдан хугацаанд, үй олныг хөнөөх дайн

  • цахилгаан шиг хурдан — маш хурдан

  • цахилгаан оёх — юманд гүйлгэн татаж хаах, нээх зүйл барьж оёх

  • цахилгаан товч — чимхүүр, бариулаас нь барьж нааш цааш гүйлгэн хаах, нээхэд зориулагдсан төмөр болон хуванцар хэрэглэл

  • төмөр цахилгаан — төмрөөр хийсэн цахилгаан

  • цүнхний цахилгаан — цүнхэнд оёсон цахилгаан

Хоршоо үг

  • тог цахилгаан — цахилгаан гэрэл

  • гэрэл цахилгаан — эрчим хүч, цахилгаан гэрэлтүүлгийн тогтолцоо

  • аянга цахилгаан — тэнгэрт хуралдсан цахилгаан цэнэг

  • гал цахилгаан — аянга цахилгаан

Товчилсон үг

  • АДЦС — Атомын Дулааны Цахилгаан Станц

  • АЦС — Атомын Цахилгаан Станц

  • ББЦДС — Баруун Бүсийн Цахилгаан Дамжуулах Сүлжээ

  • БЗӨБЦТС — Багануур, Зүүн Өмнөд Бүсийн Цахилгаан Түгээх Сүлжээ

  • БНЦС — Бүс Нутгийн Цахилгаан Станц

  • БХЗӨБЦТС — Багануур, Хэнтий, Зүүн Өмнөд Бүсийн Цахилгаан Түгээх Сүлжээ

  • БЦС — Бичил Цахилгаан Станц

  • БЦСЗА — Барилга, Цахилгаан Сантехникийн Засварын Анги

  • БЦСЗК — Барилга, Цахилгаан Сантехникийн Засварын Контор

  • ГАЦХ — Гэр Ахуйн Цахилгаан Хэрэгсэл

  • ГГДЦС — Газрын Гүний Дулааны Цахилгаан Станц

  • ГДЦС — Газрын Дулааны Цахилгаан Станц

  • ДДЦС — Дарханы Дулааны Цахилгаан Станц

  • ДСЦДС — Дархан, Сэлэнгийн Цахилгаан Дамжуулах Сүлжээ

  • ДУТАЦС — Далайн Усны Түрэлтээр Ажилладаг Цахилгаан Станц

  • ДХБЦСЗК — Дархан Хотын Барилга, Цахилгаан, Сантехник Засварын Контор

  • ДЦС — Дизель Цахилгаан Станц

  • ДЦТ — Дулааны Цахилгаан Төв

  • ИЦС — Илчийн Цахилгаан Станц

  • ИЦҮ — Илчит Цахилгаан Үүсгүүр

  • МОНЦАМЭ — Монголын Цахилгаан Мэдээ

  • МЦМА — Монголын Цахилгаан Мэдээний Агентлаг

  • МЦХ — Монголын Цахилгаан Холбоо

  • МЦХК — “Монголын Цахилгаан Холбоо” Компани

  • МЦХХК — “Монголын Цахилгаан Харилцаа Холбоо” Компани

  • ОУЦТК — Олон Улсын Цахилгаан Техникийн Комисс

  • ОУЦХ — Олон Улсын Цахилгаан Холбоо

  • ОУЦХБ — Олон Улсын Цахилгаан Холбооны Байгууллага

  • СЦС — Салхины Цахилгаан Станц

  • ТЦС — Төв Цахилгаан Станц

  • УБЦТС — Улаанбаатар Цахилгаан Түгээх Станц

  • УЦС — Усан Цахилгаан Станц

  • УЦЦС — Усан Цэнэгт Цахилгаан Станц

  • ЦБ — Цахилгаан Бараа

  • ЦДАШ — Цахилгаан Дамжуулах Агаарын Шугам

  • ЦС — Цахилгаан Станц

  • ЦСТУ — Цахилгаан, Сан Техник Угсралт

  • ЦТК — “Цахилгаан Тээвэр” Компани

  • ЦТС — Цахилгаан Түгээх Сүлжээ

  • ЦХ — Цахилгаан Холбоо

  • … болон өөр 9

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *cakilgan. Cognate with Buryat сахилгаан (saxilgaan)

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.