чийг

нэр үгтэмдэг нэр/t͡ɕʰiːɡ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠴᠢᠭᠢᠭ

Тайлбар

нэр үг

1.
Хуурай биш, бага зэрэг нойтон

Ойролцоо үг

чийгшил

Англи утга

тэмдэг нэрwet
нэр үгmoisture, humidity

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	чийг
Харьяалахын тийн	чийгийн
Заахын тийн	чийгийг
Өгөх орших тийн	чийгт
Гарахын тийн	чийгээс
Үйлдэхийн тийн	чийгээр
Хамтрахын тийн	чийгтэй
Чиглэхийн тийн	чийг рүү
Олон тоо	чийгүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

чийг авах — бага зэрэг нойтон болох, норох, чийгтэх
чийг амсах — ялимгүй чийгтэй болох
чийг амьсах — чийгтэй мэт сэрүү татах
чийг даах — газрын хөрснөөс чийг дээш нэвчих, дааварлах, нойтон болох
чийг дутах — чийг дутагдах, хуурайших чийг татах
чийг хуримтлуулах — хур тунадас бага унадаг, усалгаа хийх боломжгүй газарт хөрсөнд чийг нөөцлөх
чийг хэмжүүр — хий, шингэн, хатуу нунтаг биетийн чийглэгийг хэмжих багаж
хар чийг — шөнийн цагт буух усан шүүдэр

Хэлц үг

Нуур тогтсон газарт
Чийг тасрахгүй
Шороо арвидаж уул
Чийг арвидаж ус
Манан арвидаж үүл
Ус арвидаж мөс

Хоршоо үг

чийг бам — чийгнээс болж үүсэх өвчин
нойт чийг — юм шингэн зүйлд норон чийг даах нь
ус чийг — бороо ус
хөв чийг — юмны чанарыг муутгах гадны нөлөө

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *cixig, perhaps from Proto-Turkic *čï̄ (“moisture”). Compare East Yugur cig, Turkish çiy (“dew”).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.